10 สมุนไพร ที่ปลูกทานเองที่สวนหลังบ้าน

สมุนไพร ช้าพลู

ช้าพลู Wild Betal Leaf  

ปลูกเลี้ยงง่าย นิยมปลูกเป็นไม้คลุมดิน ใบมีกลิ่นหอม รสเผ็ดเล็กน้อย นิยมกินเป็นผักสด ห่อเมี่ยงคำ กินกับส้มตำ ลาบ ซอยใส่ข้าวยำและแกงคั่ว หรือใส่แกงเนื้อสัตว์เพื่อดับคาว เช่น แกงคั่วหอยขม แกงอ่อม ใบช้าพลูมีสรรพคุณบำรุงธาตุ ขับเสมหะ ช่วยเจริญอาหาร ขับลมในลำไส้ และมีสารต้านมะเร็ง แต่มีแคลเซียมออกซาเลตสูง ควรกินร่วมกับเนื้อสัตว์ จะช่วยป้องกันนิ่วในไต

วิธีการปลูก (ปักชำ)

  1. ใช้วิธีขยายพันธุ์ด้วยการตัดหรือเด็ดกิ่งก้านส่วนยอดของต้นช้าพลูมาทำการปักชำในดินร่วนซุย โดยให้มีใบติดอยู่สัก 2-3 ใบ
  2. แต่ละกิ่งก้านที่ปักชำให้มีระยะห่างกันราว 10-15 เซนติเมตร
  3. วางกระถางปลูกในที่ร่มรำไร และหมั่นรดน้ำพรวนดินทุกวัน วันละ 1 ครั้ง จากนั้นช้าพลูก็จะออกรากและเติบโตเป็นต้นภายใน 1-2 เดือน
  4. เมื่อโตเต็มที่สามารถย้ายลงดินได้

สมุนไพร สะเดา

สะเดา Siamese Neem Tree

นิยมปลูกประดับบ้านที่มีบริเวณกว้าง ยอดและช่อดอกอ่อนกินเป็นผักสดกับน้ำปลาหวานคู่กับปลาดุกย่าง น้ำพริก อาหารรสจัดต่าง ๆ มีรสขมควรลวกหรือต้มในน้ำข้าวเดือด ๆ บ้างก็ย่างไฟให้สลดเพื่อลดความขม ยอดอ่อนช่วยบำรุงน้ำดี เรียกน้ำย่อย ให้แคลเซียม ธาตุเหล็ก วิตามินเอ วิตามินซี ไนอะซิน และใยอาหารสูง มีเฉพาะช่วงปลายหน้าหนาวเข้าหน้าร้อนเท่านั้น

วิธีการปลูก (เพาะเมล็ด)

  1. หลังจากขุดหลุมปลูกแล้ว ให้ตากดินประมาณ 1 สัปดาห์ เพื่อฆ่าเชื้อโรคในดิน
  2. แล้วจึงใส่ปุ๋ยร็อคฟอสเฟสรองก้นหลุม อัตรา 150 – 200 กรัมต่อหลุม หรือครึ่งกระป๋องนม
  3. นำกล้าไม้ที่เตรียมไว้ย้ายลงปลูก ขนาดกล้าไม้ที่เหมาะสมควรสูง 8-12 นิ้ว อายุประมาณ 4-5 เดือน ควรปลูกในฤดูฝน
  4. ฉีกถุงพลาสติกใส่กล้าออก วางกล้าลงตรงกลางหลุมกลบดินและกดรอบๆ โคนต้นให้แน่น

สมุนไพร ถั่วพู

 ถั่วพู Gon Bean

ปลูกเป็นผักสวนครัว โดยปักค้างหรือทำรั้วสูง 1 – 1.20 เมตร ให้ต้นเลื้อยพัน เพราะระบบรากตื้น หลังปลูกอายุ 40 วัน หรือหลังดอกบาน 15 วัน ทยอยเก็บฝักอ่อนเรื่อยๆ จนต้นโทรมแล้วรื้อทิ้ง หัวใต้ดินจะแตกต้นใหม่ต่อไป ถั่วพูกินได้เกือบทั้งต้น ตั้งแต่ยอด ใบอ่อน ดอก แม้กระทั่งหัวใต้ดิน โดยที่ดอกและยอดใช้แกงส้มหรือต้มจืดเหมือนตำลึง ฝักกินทั้งสดและลวกจิ้มน้ำพริก หรือยำถั่วพู หัวแก่ใช้เชื่อมเป็นของหวานหรือเผารับประทานเช่นเดียวกับมันเทศหรือมันสำปะหลัง อุดมไปด้วยแคลเซียม วิตามินเอ บี1 ซี และมีโปรตีนสูง ด้านสมุนไพร ช่วยบำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย บรรเทาอาการปวดเมื่อย แก้ตัวร้อน ลดไข้

วิธีการปลูก (เพาะเมล็ด)

  1. เนื่องจากเมล็ดถั่วพูเป็นเมล็ดที่แข็ง จึงต้องนำไปแช่ในน้ำอุ่นอุณหภูมิที่สามารถนำมือแช่ได้นาน
  2. แล้วนำผ้าขาวบางมาห่อเมล็ดถั่วพู ทิ้งไว้ในบริเวณที่มีความชื้นเช่นในห้องน้ำ เป็นเวลา 3 คืน
  3. การเตรียมดินและปลูก ไถยกร่องแล้วใส่ปุ๋ยคอกมารองพื้นในหลุมที่จะปลูก ระยะห่างระหว่างแถวควรให้ห่างประมาณ 2 เมตรและระหว่างต้นควรห่างประมาณ 1 เมตร
  4. นำไม้ค้างมาปักไว้เพื่อให้ถั่วพูเลื้อยขึ้นได้ ในหนึ่งหลุมควรใส่เมล็ด 2-3 เมล็ด ประมาณ 5วันถั่วพูเริ่มงอก อายุ  70 – 80 วัน สามารถเก็บเกี่ยวได้
  5. รดน้ำทุกวันเช้าเย็น ใส่ปุ๋ยชีวภาพและฉีดสมุนไพรไล่แมลงทุกๆ 7 วันสมุนไพร ยี่หร่า

ยี่หร่า Shrubby Basi

 ปลูกเป็นไม้ประดับริมรั้ว หมั่นตัดแต่งกิ่งจะแตกใบใหม่ให้เก็บกินได้เสมอ ใบยี่หร่ามีให้กินตลอดปี นิยมใส่แกงเนื้อ แกงปลา แกงอ่อม แกงคั่วหอยขม  ช่วยดับกลิ่นคาว ใช้แทนกะเพราผัดกับหมู ไก่ กุ้ง กินเป็นผักสดกับอาหารรสจัด ช่วยบรรเทาอาการไอ ขับเสมหะ ขับลมในกระเพาะอาหาร แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ มีวิตามิน ไนอะซิน และใยอาหารสูง เมล็ดยี่หร่าหรือเมล็ดเทียนขาวมักใช้เป็นส่วนผสมของเครื่องแกง

วิธีการปลูก (เพาะเมล็ดและปักชำ)

ยี่หร่าเป็นพืชที่เจริญได้ ในดินแทบทุกชนิด ชอบดินร่วนปนทราย การปลูกที่นิยมมี 2 วิธี การปลูกโดยใช้เมล็ดพันธุ์ และการปลูกโดยใช้กิ่งชำปลูก นำมาปลูกลงในแปลงดินที่เตรียมไว้ ให้มีระยะห่างระหว่างต้น 30 เซนติเมตร

สมุนไพร โหระพา

โหระพา Basil

จัดเป็นพืชผักที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันกับกะเพรา และแมงลัก แต่ใบจะมีกลิ่นหอมเฉพาะตัวจึงทำให้นิยมนำมาปรุงอาหารหลายชนิดเพื่อให้อาหารมีกลิ่นหอม และช่วยดับกลิ่นคาว รวมถึงการกินสดคู่กับอาหารชนิดอื่น นอกจากนั้น ใบโหระพาจะมีน้ำมันหอมระเหยจำนวนมาก สามารถนำใบไปสกัดน้ำมันหอมระเหยเพื่อใช้ประโยชน์ในด้านอุตสาหกรรมอาหาร และเครื่องสำอางได้เช่นกัน

วิธีการปลูก (เพาะเมล็ด)

  1. ใช้จอบขุดดินลึกประมาณ 15 – 20 ซม.  หรือ 1 หน้าจอบ                                                                                   
  2. ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักลงแปลงกว้าง 1 เมตร ความยาวแล้วแต่ขนาดแปลง                                                     
  3. ขุดหลุมปลูกขนาดลึก 1/2  หน้าจอบ ใช้ระยะห่างระหว่างต้น 30 ซม.  ระหว่างแถว 60 ซม.                             
  4. นำต้นกล้าลงปลูกในหลุมแล้วรดน้ำตาม

 

เรื่อง ธนิศรา วรรณสว่าง
ภาพ นภัสพร อุทัยทวีลาภ


บทความที่น่าสนใจ