เทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 (Bangkok Art Biennale 2026) ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำ ทุก 2 ปี กลับมาอีกครั้งเป็นครั้งที่ 5 ภายใต้แนวคิด “นางฟ้า ผจญมาร” (Angels and Mara) Bangkok Art Biennale 2026 จัดขึ้นโดย มูลนิธิ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ ร่วมกับ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ผสานความร่วมมือครั้งสำคัญกับ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ(TCEB) กรุงเทพมหานคร ตลอดจนเครือข่ายพันธมิตรภาครัฐ และเอกชน
Angel ของ ซุน หยวน และเผิง หยู่ เป็นประติมากรรมเท่าคนจริง ดูเหมือนทูตสวรรค์ที่ร่วงหล่นจากฟ้าลงมาในสภาพคว่ำหน้า ทำลายภาพจำเดิมของทูตสวรรค์ด้วยเรือนร่างที่ชราภาพและสิ้นหวัง ชวนตั้งคำถามถึงความเสื่อมถอยของศรัทธา ประติมากรรมนี้เคยแสดงอยู่หน้าโบสถ์ที่อิตาลีและกลายเป็นกระแสไวรัลบนโลกออนไลน์เมื่อครั้งไปแสดงที่ลอนดอนว่ามีทูตสวรรค์ตกลงมาจริงๆ โดยครั้งนี้รวบรวมผลงานศิลปะร่วมสมัยกว่า 200 ผลงาน จากศิลปิน 72 คน 29 สัญชาติจากทั่วโลก มาจัดแสดง ณ สถานที่สำคัญใจกลางกรุงเทพมหานครรวม 11 แห่ง ได้แก่ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ราชวรมหาวิหาร วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร มิวเซียมสยาม หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) วัน แบงค็อก (One Bangkok) เซ็นทรัลเวิลด์ สยามพารากอน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร หอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากร และสมาคมฝรั่งเศสกรุงเทพ (Alliance Française Bangkok)
หลิว เจี้ยนฮัว ออกแบบ Square (Siamese Triangle) งานเซรามิกพอร์ซเลนเคลือบเงาคล้ายแอ่งทองคำเหลวอยู่บนพื้นที่สามเหลี่ยมที่เป็นเหมือนเงาของราชบัลลังก์ งานเซรมิกเหล่านี้ผลิตขึ้นที่เมืองจิ่งเต๋อเจิ้น สะท้อนเพดานสีชาดและหมู่ดาวสีทองของพระที่นั่ง เกิดเป็นบทสนทนาของนางฟ้าผจญมาร Returning Memories (มงกุฏฝรั่งเศส ร.4) ผลงานของธีรพล สีสังข์ เหมือนเดินทางข้ามกาลเวลาเพื่อสำรวจประวัติศาสนตร์ที่จางหาย ผ่านการปรากฎตัวของวัตถุสูงส่งในอดีตอย่างมงกุฏจำลองของรัชกาลที่ 4 และเครื่องเพชรราชวงศ์ฝรั่งเศส ธีรพลงไม่ได้เพียงสร้างรูปทรงขึ้นใหม่แต่เป็นการดึงวิญญาณและความสมบูรณ์แบบที่ขาดหายให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง ผ่านกระบวนการถักทอ ขด ขมวดเส้นใยโลหะอย่างละเอียดอ่อน Le Grande Bouffe ของ มาร์เกรต อายเคอร์ สะท้อนให้เห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของวัฒนธรรมทางการมองเห็นในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา พร้อมตีความขนบทางประวัติศาสตร์ใหม่ผ่านมุมมองของยุคดิจิทัล เธอนำเต่านินจามาอยู่ในกรุงเบอร์ลิน เปลี่ยนพื้นที่แห่งบาดแผลทางประวัติศาสตร์ให้เป็นการขบคิดถึงความทรงจำร่วม ตำนานในสื่อ และความสามารถของวัฒนธรรมในการปรับตัว ฟื้นตัว และดำรงอยู่ได้ The Bellow ศีรษะปูนปั้นขนาดใหญ่เกินจริงที่กำลังส่งเสียงก้องกังวานอย่างรุนแรง ผลงานของวายุพัด รัตนเพชร เพื่อสำรวจมิติขนานที่สิ่งศักดิ์สิทธิ์และเรื่องทางโลกไม่ได้อยู่แยกขาดจากกัน แต่อยู่ร่วมกันอย่างใกล้ชิดจนเริ่มพล่าเลือนและสะท้อนซึ่งกันและกัน ประติมากรรมรูปเหมือนผสมผสานความสมจริงตามหลักวิชาการกับความงามอันสมบูรณ์แบบตามอุดมคติด้วยแรงบันดาลใจจากศิลปะคลาสสิกของตะวันตก งานประณีตศิลป์ไทยและเทพปกรณัมของเอเชียตะวันออก ศาสตดราจารย์ ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ ในนามประธานอำนวยการและผู้อำนวยการศิลป์ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ กล่าวว่า “ไฮไลท์สำคัญของงาน คือการนำเสนอผลงานที่สะท้อนแนวคิด “นางฟ้าผจญมาร” (ANGELS & MARA) ผ่านมุมมองที่หลากหลายของศิลปินจากทั่วโลก อาทิ เลโกะ อิเคมูระ ( Leiko Ikemura) กับผลงาน Memento Mori ณ วัดโพธิ์ ที่เชื่อมโยงแนวคิดเรื่องความตาย การเกิดใหม่และสัญลักษณ์ทางพุทธศาสนา ขณะเดียวกัน ผลงาน Wu-san and Ma-san – “Angel from Cologne” and “Devil from Cologne” สะท้อนสองพลังที่ดูเหมือนอยู่ตรงข้ามกัน แต่ท้ายที่สุดกลับดำรงอยู่ร่วมกันในโลกเดียวกัน ส่วนศิลปินชาวจีน หลิว เจี้ยนหัว ( Liu Jianhua) นำเสนอ Square (Siamese Triangle) ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ถ่ายทอดความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมระหว่างจีนและสยามผ่านเครื่องดินเผาและวัสดุร่วมสมัย
The Shadows of My Light : Self Defense ของโซเนีย ฮัมซา ศิลปินชาวฝรั่งเศส-โมร็อกโก ชุดภาพถ่ายตนเองผ่าน Cross-stitch embroidery ที่สำรวจการดำรงอยู่ร่วมกันของความซับซ้อนทางอารมณ์ภายในตัว Love is in the Air ของ เมล ชิน ที่ตีความตัวละครในคติพื้นบ้านอย่างกระสือและกระหังใหม่ผ่านงานจัดวางฟอลร์เต้นรำดิสโก้ ใช้ความรื่นรมย์แปรเปลี่ยนความกลัว ส่วนการแขวนลอยชวนให้นึกถึงเครื่องแขวนในพิธีกรรมและลูกบอลดิสโก้ โครงสร้างประกอบขึ้นจากเครื่องสานไทยโบราณและอุปกรณ์การเกษตรเกี่ยวข้องกับการทำนาข้าว ท่าเตียน ตอน 1,2 ผลงานของสาครินทร์ เครืออ่อน เป็นภาพยนตร์เงียบที่ได้แรงบันดาลใจจากตำนานการต่อสู้ระหว่างยักษ์วัดแจ้งกับยักษ์วัดโพธิ์ โดยการปะทะกันนั้นลงเอยด้วยความพินาศจนพื้นที่ริมแม่น้ำราบพนาสูญจนได้ชื่อว่า “ท่าเตียน” โดยภาพยนตร์แทรกกลิ่นอายแฟนตาซีผ่านอุปมานิทัศน์สะท้อนความคิดหลากหลายผสานเข้ากับประวัติศาสตร์ของพื้นที่ ผลงาน สุดาภรณ์ เตจา งานวิดีโอไตรภาพทำหน้าที่เป็นสะพานข้ามเวลา เชื่อมอาณาจักรล้านนาในอดีต โดยนำเสนอพิธีกรรมอย่างการตัดผม การถักเปีย พร้อมผลงานวัตถุอย่างเศษปิ่นปักผมของชาวไทเขิน โคมล้านนารูปทรงยาว ทั้งหมดร่วมกันบอกถึงการพลัดถิ่นทางการเมืองและการเลือนหายไปของเสียงจากบรรพบุรุษ ศิลปะจัดวาง Withered Leaves Hanging by the Tree ของ รี ศิลปินชาวเมียนมา ผสานภาพถ่ายกับข้อความ สะท้อนความคิดความทรงจำการพลัดถิ่นและความจริงอันเงียบเชียบของการมีชีวิตอยู่ท่ามกลางความไม่แน่นอนทางการเมืองที่ยืดเยื้อ ประติมากรรมสัมฤทธิ์ Memento Mori ของเลโกะ อิเคมูระ แสดงวัฏจักรธรรมชาติของชีวิตและการกำเนิดใหม่ สะท้อนขนบเก่าแก่ซึ่งมีรากฐานมาจากยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาการ ชวนให้นึกถึวพระพุทธไสยาสน์ วัดโพธิ์ ประติมากรรมรูปคนบนยอดเสาสูงของเลโกะ อิเคมูระ มีอยู่ 2 ชิ้น มีความหมายถึง “นางฟ้าแห่งโคโลญ” และ “มาแห่งโคโลญ” ส่งเสริมกันระหว่างสภาวะแห่งนางฟ้าและมาร Empathy เป็นที่กั้นหน้าต่างในวัดโพธิ์ ผลงานของ เรนาโต เลออตตา โดยนำองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมในชีวิตประจำวันมาตีความใหม่ ได้แรงบันดาลใจจากสลักไม้ที่ใช้กั้นหน้าต่างวัด ผลงานชิ้นนี้ทำจากบรอนซ์และมีการสลักคำไว้ด้านล่างและจะเปลี่ยนชิ้นงานไปในแต่ละวัน นอกจากนี้ ยังมี เพลินจันทร์ วิญญรัตน์ ( Ploenchan Vinyaratn) นำวัสดุเหลือใช้ถักทอจากเส้นด้ายส่วนเกิน เศษผ้า กระดาษแข็ง กลับมาสร้างชีวิตใหม่ผ่านผลงาน Vestibule สะท้อนการเปลี่ยนผ่าน ตลอดจนผลงานของ ศิลปินชาวม้ง เจอ ซิอง ( Tcheu Siong) ถ่ายทอดโลกที่มองไม่เห็นผ่านงานปักมือภาพบุคคล และสิ่งมีชีวิตในผลงานถือกำเนิดจากความฝันและนิมิต เชื่อมโยงกับวิญญาณ เทพ ภูตผี ความทรงจำ และจักรวาลวิทยาของชาวม้ง”
Vestibule ของเพลินจันทร์ วิญญรัตน์ เป็นช่องทางเดินที่เปิดให้เดินผ่าน ผนังที่แน่นขนัดด้วยเศษด้ายผูกปม เส้นใยเหลือใช้ กระดาษแข็งและลูกพิกเคิลบอลที่อยู่ใกล้จนน่าสัมผัส ขณะเดียวกันก็ตรึงร่างกายไว้ณ ธรณีประตูการเคลื่อนไหวช้าลง คนอาจเข้าไปในฐานะมารและออกมาใสสภาวะอื่นหรือกลับกัน ศิลปะจัดวาง The Campaign ของ แมนดี้ เอล-ซาเยห์ ได้แรงบันดาลใจจากภาพเขียนในวัดวาอาราม การตกแต่งภายในแบบหรูหราและแหล่งช็อปปิ้ง มีข่าวหน้าหนังสือพิมพ์ ภาพถ่ายจากคลังสารสนเทศและโฆษณาซ้อนทับกันอยู่ สื่อถึงการดำเนินการทางการทหารหรือการบุกรุกโดยใช้กำลัง ดึงความสนใจของผู้คนไปยังรายงานข่าวความรุนแรงทั้งในอดีตและปัจจุบัน ภายในงานยังนำเสนอผลงานจากศิลปินชั้นนำจากหลากหลายประเทศทั่วโลก อาทิ AES+F, Nobuyoshi Araki, Arahmaiani, Mel Chin, Amanda Coogan, Mandy El-Sayegh, Max Hooper Schneider, Yasumasa Morimura, Sun Yuan & Peng Yu, Bill Viola, Sin Wai Kin, Apulu Pati Tyrell, อุดม แต้พานิช, Yanran Chen, Yuan Goang-Ming, Woo Hannah, Renato Leotta, Htein Lin, มานิต ศรีวานิชภูมิ, สาครินทร์ เครืออ่อน และตะวัน วัตุยา ตลอดจนศิลปินอีกจำนวนมากจากเอเชียและนานาประเทศ ร่วมถ่ายทอดมุมมองและแนวคิดที่หลากหลายผ่านงานศิลปะร่วมสมัย
ประติมากรรมเซรามิกของคลารา คริสตาโลวา เป็นภูมิทัศน์เหนือจริงที่ดูราวกับมีชีวิตที่ซึ่งรูปลักษณ์ของมนุษย์ สัตว์และพืชพรรณซ้อนทับกัน เหมือนการชุมนุมกันของสิ่งมีชีวิตที่แปลกประหลาด Three Goddress Dancing ของมานพ สุวรรณปินทะ เป็นประติมากรรมไฟเบอร์กลาสลงสีขนาดเท่าจริง เกิดจากการตั้งคำถามเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ มนุษย์นำสัตว์มาเลี้ยงเพื่อเป็นอาหารและบริโภคสัตว์นานาชนิดในปริมาณมหาศาลทุกวัน ภาพเขียนและภาพเคลื่อนไหว They Keep Telling ของแมรี่ ภาคินี ตั้งคำถามถึงวิธีที่ความหมายถูกหล่อหลอมขึ้นผ่านมุมมองที่หลากหลายแทนการยึดติดกับบรรทัดฐานทางศีลธรรมแบบตายตัว เป็นรูปทรงที่ต่อยอดจากอวัยวะของผู้หญิงเป็นวัตถุจัดแสดงภายในตู้สะสมของแปลก ภาพถ่ายของโนบุโยชิ อารากิสะท้อนการโหยหาความงาม ความปรารถนา และจินตนาการทางกามารมณ์ ชุดนี้มีทั้งภาพในชุดกิโมโนและดอกไม้เสมือนนางฟ้าซึ่งต่างกับภาพอีกชุดที่เป็นผู้คนตามท้องถนนยามค่ำคืนซึ่งเปรียบเหมือนโลกตรงกันข้าม ภาพถ่ายของโนบุโยชิ อารากิ อีกชุดที่เป็นผู้คนตามท้องถนนยามค่ำคืนซึ่งเปรียบเหมือนโลกตรงกันข้าม Everyday War วิดีโออาร์ต ของ หยวน กวง หมิง เล่าถึงบรรยากาศในอพาร์เมนต์ชั้นกลางที่ดูเงียบสงบสู่ซากปรักหักพังหลังสงคราม วนไปมาสะท้อนความขัดแย้งและความเปราะบางซึ่งกลายเป็นสภาวะที่เราคุ้นชิน ศิลปิน หยวน กวง หมิง Terra Incognita ของตะวัน วัตุยา นำเสนอภาพของอดีต ปัจจุบัน และอนาคตที่ซ้อนทับกันจนการเมือง สงคราม ตลอดจนสัญชาตญาณดิบของมนุษยชาติมาเผชิญหน้ากันบนจินตภาพเหนือจริง นอกจากการรวบรวมผลงานของศิลปินจากหลากหลายประเทศแล้ว บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 ยังขยายเครือข่ายศิลปะออกไปทั่วกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดผ่านโครงการ BAB Plus และ BAB Fringe เพื่อเชื่อมโยงพื้นที่จัดแสดงหลักเข้ากับแกลเลอรี สถาบันศิลปะ และพื้นที่อิสระต่าง ๆ สำหรับ BAB Plus มีพันธมิตรเข้าร่วม ได้แก่ One Bangkok Art & Culture Space, 100 Tonson Foundation, BANGKOK CITYCITY GALLERY, DIB 26 และ Jim Thompson Art Center ซึ่งจะจัดนิทรรศการของตนเองในช่วงเวลาเดียวกับงาน โดยเชื่อมโยงกับแนวคิด “นางฟ้าผจญมาร”
A Hopeless Hope ของนรภัทร ศักดิ์อาธรทรัพย์ นำเสนอพวงมาลัยในฐานะสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม กลายเป็นเลนส์สะท้อนความเหลื่อมล้ำในการกระจายโอกาส และให้ความสำคัญกับแรงงานของผู้หญิงและกลุ่มหลากหลายทางเพศที่เป็นกำลังสำคัญในการร้อยมาลัยที่มักถูกมองข้าม ขณะที่ BAB Fringe ร่วมกับ Rongsi 1984+1 Gallery, HELU-TRANS (THAILAND) และ Warin Lab Nomad จัดนิทรรศการอิสระควบคู่ไปกับ BAB 2026 ช่วยขยายบรรยากาศของงานศิลปะให้ครอบคลุมพื้นที่ธนบุรี สมุทรปราการ และสุพรรณบุรี ในฐานะพื้นที่แห่งการแลกเปลี่ยนความคิดและประสบการณ์ทางศิลปะร่วมสมัย
Drawings on Newspaper ของ ซูมิ คานาซาวะ ที่แรเงากับเนื้อหาหบางส่วนของหนังสือพิมพ์ด้วยตัวเอง เมื่อนำมาเย็บเข้าด้วยกันจนคล้ายผ้าม่านภาพวาด สร้างบรรยากาศราวกับห้วงอวกาศที่เต็มไปด้วยดวงดาว การจัดงาน บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 ร่วมกับ BAB Plus และ BAB Fringe จึงเป็นการขยายพื้นที่ศิลปะร่วมสมัยให้ครอบคลุมทั่วกรุงเทพฯ และจังหวัดใกล้เคียงเชื่อมโยงสถาบันศิลปะ แกลเลอรี และพื้นที่อิสระเข้าด้วยกัน พร้อมเปิดพื้นที่ให้ศิลปินและผู้ชมได้แลกเปลี่ยนมุมมองผ่านแนวคิด “นางฟ้าผจญมาร” ที่ชวนตั้งคำถามถึงความซับซ้อนและความขัดแย้งที่ดำรงอยู่ร่วมกันในชีวิตร่วมสมัย
เทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 (Bangkok Art Biennale 2026) ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ ร่วมกับ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ผสานความร่วมมือครั้งสำคัญจากภาครัฐและเอกชน ได้แก่ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย กรุงเทพมหานคร สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน) บริษัท วัน แบงค็อก จำกัด บริษัท แสงโสม จำกัด บริษัท ช้างอินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด บริษัท เสริมสุข จำกัด (มหาชน) บริษัท เซ็นทรัลเวิลด์ จำกัด บริษัท สยามพิวรรธน์ จำกัด บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์ จำกัด (มหาชน) บริษัท ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) เรือด่วนเจ้าพระยา และ เรือเจ้าพระยาทัวร์ริสท์โบ๊ท มิวเซียมสยาม บริษัท สรรวม มายา บริษัท เฮลู-ทรานส์ (ประเทศไทย) จำกัด และเครือข่ายพันธมิตร ทุกภาคส่วน
บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 (Bangkok Art Biennale 2026) เปิดให้ชม 29 ตุลาคม 2569 – 28 กุมภาพันธ์ 2570
ภาพ : นันทิยา บุษบงค์
