สวนป่าขนาดเล็ก ที่มีเส้นทางธรรมชาติส่วนตัวในบ้าน - บ้านและสวน
สวนป่าขนาดเล็ก

สวนป่าขนาดเล็ก ที่มีเส้นทางธรรมชาติส่วนตัวในบ้าน

สวนป่าขนาดเล็ก ที่ทำทางเดินรอบบ่อปลาให้เชื่อมถึงกันทั้งหมด สามารถเดินเข้าไปดูแลต้นไม้ด้านในได้สะดวก ตั้งใจให้เหมือนทางเดินศึกษาธรรมชาติในป่าตามอุทยานแห่งชาติ

Design Directory : ออกแบบ ลำธาร Landscape

สวนป่าขนาดเล็ก ของ คุณหนุ่ม – เอกชัย แซ่ก๊วย ที่รีโนเวตบ้านใหม่ และตัดสินใจจัดสวนใหม่ไปด้วยพร้อมกันจากบ่อปลาเล็ก ๆ ที่มีกับต้นไม้ที่หมู่บ้านปลูกไว้ให้ 2-3 ต้น อยากปรับใหม่ให้เป็นบ่อปลาคาร์ปที่คุณพ่อรัก แต่อยากได้บ่อปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่จะทำได้

“ผมเสิร์ชหาคนมาทำบ่อปลาจากอินเทอร์เน็ต ดูตามกลุ่มตามเพจต่าง ๆ จนไปเจอเพจลำธาร-Landscape Garden Design รับออกแบบจัดสวนน้ำตก สร้างสวนในฝัน ของ คุณร็อค-ณัฐพล แสงอร่าม ครับ ส่วนตัวชอบธรรมชาติ ชอบสีเขียว ๆ ชอบสวนทรอปิคัลอยู่แล้ว งานจัดสวนของคุณร็อคน่าสนใจและเป็นแบบที่เราอยากได้ แถมเป็นคนอุบลบ้านเดียวกันด้วยครับ” คุณหนุ่มยิ้มอารมณ์ดีขณะพาเดินดูสวนรอบ ๆ

พื้นที่จัดสวนทั้งหมดประมาณ 150 ตารางเมตร แบ่งเป็นสวนทรอปิคัลหน้าบ้านประมาณ 80 ตารางเมตร บ่อปลาขนาดประมาณ 40 ตารางเมตร เป็นขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่จะทำได้ บ่อปลาควรอยู่ในตำแหน่งที่แสงแดดส่องถึงในปริมาณที่พอเหมาะ หรือช่วงครึ่งวันเช้า แต่ถ้าบ่อได้รับแสงแดดมากเกินไปก็จะเกิดตะไคร่เขียวได้ง่าย
เมื่อเจ้าของบ้านไม่ต้องการน้ำตก จึงเหลือพื้นที่ริมรั้วพอจะทำทางเดินเพิ่ม แม้จะไม่กว้างมากนัก แต่ก็พอจะเดินได้สะดวก สามารถเดินเข้าไปดูแลต้นไม้ด้านในได้ คุณร็อคตั้งใจให้เหมือนทางเดินศึกษาธรรมชาติในป่าตามอุทยานแห่งชาติ
บรรยากาศยามเช้าที่แสงสีทองของดวงอาทิตย์ส่องผ่านไม้เอนชายที่ทอดกิ่งและไอหมอก ทำให้บรรยากาศไม่ต่างจากในป่าทั้งที่เป็นบ้านจัดสรรในเมือง คุณร็อคติดตั้งหัวพ่นหมอกประมาณ 40 หัว ซึ่งนอกจากจะช่วยเพิ่มความชื้นให้สวน ยังช่วยลดปริมาณยุงได้ โดยละอองน้ำจะไปเคลือบที่ผิวใบไม้ ทำให้ยุงเกาะไม่ได้
เนื่องจากทราบตั้งแต่แรกที่ออกแบบว่าเจ้าของตั้งใจจะเลี้ยงปลาคาร์ป จึงต้องพิถีพิถันกับเรื่องคุณภาพน้ำในบ่อ น้ำต้องใสและสะอาด ระบบบ่อกรองที่ได้มาตรฐาน ซึ่งคุณร็อคออกแบบและวางงานระบบเองทั้งหมด

“คุณหนุ่มและคุณปุย ภรรยา มีความต้องการที่ต่างกัน โจทย์แรกคือด้านหน้าบ้านอยากได้บ่อปลาคาร์ปที่มีขนาดใหญ่และกว้างที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะคุณพ่อของคุณหนุ่มท่านชอบปลาคาร์ปครับ โจทย์ที่สองคือต้องการทางเดินในสวนที่เดินสะดวก ปลอดภัยสำหรับคุณพ่อครับ สามารถใช้งานได้ทั้งกลางวันและกลางคืน ส่วนคุณปุยชอบดอกไม้ ชอบสนเกรวิลเลีย ชอบสวนอังกฤษ แต่ก็อยากให้ดูโมเดิร์นหน่อยครับ” คุณร็อคเล่าเสริมถึงความต้องการของเจ้าของบ้าน

 “บ่อปลาผมทำให้มีขนาดใหญ่ประมาณ 50% ของพื้นที่สวนหน้าบ้านครับ บ่อลึกประมาณ 1 เมตร การทำบ่อปลาคาร์ปขนาดใหญ่ในพื้นที่จำกัดแบบนี้ มีสิ่งที่ต้องคำนึงถึงคือ ปริมาณน้ำในบ่อที่ต้องสัมพันธ์กับจำนวนและขนาดของปลาที่เลี้ยง และต้องสัมพันธ์กับขนาดบ่อกรอง ถ้าบ่อกรองเล็กเกินไปก็จะเกิดปัญหาคุณภาพน้ำในบ่อไม่ดี น้ำไม่ใส ส่งผลไปถึงปลา ระบบบ่อกรองของที่นี่ผมออกแบบให้มีช่องกรอง 5 ช่อง ซึ่งจะมากกว่าทั่วไป ช่องแรกเป็นกรองหยาบ ใส่พู่กรองไว้สำหรับกรองมูลปลา เศษใบไม้ที่มีขนาดใหญ่  ช่องที่ 2 – 4 ใส่ใยกรองที่เรียกว่าฟิลเตอร์แมต (Filter Mat) และใส่ปั๊มออกซิเจนไว้เลี้ยงจุลินทรีย์ที่จะช่วยย่อยสลายเศษของเสียที่มาเกาะอยู่ที่ใยกรอง ช่องสุดท้ายเป็นปั๊มน้ำ และหลอดยูวีที่จะช่วยแก้ปัญหาน้ำเขียวจากสาหร่ายเซลล์เดียว และช่วยฆ่าเชื้อโรคในน้ำ แต่ละช่องจะมีฝาเปิดแยกจากกันเพื่อเซอร์วิสได้สะดวกครับ

“พื้นที่เดิมมีต้นไม้ที่หมู่บ้านมีให้อยู่ก่อนแล้ว กัลปพฤกษ์ ชงโคฮอลแลนด์ และอโศกล้านนา ผมเพิ่มเสม็ดแดงและชุมแสง เลือกต้นที่มีฟอร์มเอนชายเข้าไปหาบ้าน เพื่อเพิ่มความสวยงามน่าสนใจให้สวน และเพื่อให้เกิดร่มเงาทอดไปยังบริเวณหน้าบ้านด้วยครับ สวนโซนนี้จะให้อารมณ์เป็นป่าเล็ก ๆ ไม้พุ่มเตี้ยด้านล่างส่วนใหญ่เป็นไม้ในร่ม พวกเฟินชนิดต่าง ๆ  มีสีสันของดอกไม้บ้าง เช่น หน้าวัว ไม้เลื้อยเป็นกนกนารีที่ปล่อยให้เลื้อยไต่ไปตามพื้นช่วยคลุมดิน เลื้อยไปตามก้อนหิน ไต่โคนต้นไม้  เล่นโทนสีเขียวเป็นหลัก ลงต้นไม้เลียนแบบสภาพธรรมชาติ โดยดูจากหลายอย่างประกอบกันทั้งสภาพพื้นที่ สภาพแสง สไตล์สวน และความต้องการของลูกค้าครับ ในพื้นที่ที่ค่อนข้างจำกัดแบบนี้ ผมจะไม่ใส่พวกไม้ระดับกลางเพราะจะยิ่งทำให้สวนดูเล็กแคบ จะทำให้รู้สึกอึดอัดครับ”

หน้าวัว เป็นไม้ดอกชนิดหนึ่งที่อยู่ในที่ร่มรำไรได้ดี ใบและดอกรูปหัวใจ ผิวมัน สีสดใสสะดุดตา เหมาะจะใช้แต้มสีสันในสวนทรอปิคัลที่มักมีสีเขียวเป็นโทนหลัก
. เฟินกีบแรดฟิลิปปินส์ เป็นต้นไม้ที่หายากพอสมควร ราคาสูง ไม่ค่อยนำมาใช้ในงานจัดสวนมากนัก เติบโตได้ดีในที่ชื้น แสงรำไร เมื่อต้นมีอายุมากขึ้นจะเป็นลำสูงเหมือนทรีเฟิน ซึ่งเป็นหนึ่งในต้นไม้ที่คุณร็อคเพาะขยายพันธุ์เองเพื่อใช้ในงานจัดสวน
วิธีการค้ำยันถาวรไม้ใหญ่เอนชายคือ ใช้เหล็กห่อล้อมรอบต้นดึงไว้ ปิดทับด้วยตะแกรง และปลูกต้นไม้เพื่อเหล็ก ส่วนอีกด้านจะใช้เหล็กกลม 2 นิ้ว เหมือนเหล็กที่ใช้ทำค้ำยันทั่วไปยึดกับโครงสร้างที่แข็งแรง เช่น คาน หรือรั้ว จากนั้นตกแต่งด้วยปูน ทาสีและทำผิวให้เหมือนเป็นรากต้นไม้ตามธรรมชาติ
ใช้ไม้เลื้อย เช่น เดป หรือไม้อิงอาศัย เช่น เฟินต่าง ๆ เกาะบนกิ่งไม้ใหญ่ เลียนแบบสภาพในป่าธรรมชาติที่มักมีไม้เล็กไม้น้อย หรือเถาวัลย์เลื้อยเกาะ
“แฟนผมเป็นคนแพร่ ที่นั่นมีไม้สักทองเป็นของดีของจังหวัด บ้านตาก็สร้างด้วยไม้สักทอง ตากแดดตากฝน ผ่านร้อนผ่านหนาวมาหลายสิบปี แสดงว่าไม้สักทองทนมาก ผมเลยคิดว่าทำไมเราไม่นำมาใช้ในงานจัดสวน ได้ช่วยชาวบ้านที่เขาทำโรงไม้เล็ก ๆ ด้วย ไม้สักทองจะมีสีเหลือง ถ้าเราพ่นไฟที่ผิว สีจะเข้มขึ้นและดึงลายให้ขึ้นชัด ไม้จะทนมากขึ้น ปลวกและมอดจะไม่กิน”
ลำธารลึกเพียง 10 เซนติเมตร ทำสะดือระบายน้ำไว้ 2 จุดที่พื้นบ่อ เพื่อล้างทำความสะอาดลำธารได้ง่าย โดยล้างแยกกับบ่อปลาและบ่อกรอง ถ้าจะล้างลำธารก็แค่ปิดระบบบ่อกรอง น้ำก็จะไม่ถูกดึงมาที่ลำธาร หลังล้างทำความสะอาดเสร็จก็เปิดระบบกรองให้ทำงานตามปกติ

อีกสิ่งหนึ่งที่สังเกตเห็นคือทางเดินไม้รอบบ่อที่ไม่ค่อยเห็นนักใน สวนป่าขนาดเล็ก คุณร็อคอธิบายให้ฟังว่า “เดิมออกแบบให้มีน้ำตกด้วยครับ แต่คุณพ่อขอให้ตัดออกเพราะไม่ค่อยชอบความหมายของคำว่า ‘ตก’ ครับ พอไม่มีน้ำตกเลยมีพื้นที่ทำทางเดินเพิ่มได้ ทางเดินรอบบ่อปลาจะเชื่อมถึงกันทั้งหมด สามารถเดินเข้าไปดูแลต้นไม้ด้านในได้สะดวก ตั้งใจให้เหมือนทางเดินศึกษาธรรมชาติในป่าตามอุทยานแห่งชาติครับ”

สวนอังกฤษข้างบ้านและหลังบ้านเป็นความต้องการของคุณปุย ภรรยาของคุณหนุ่ม เธอชอบดอกไม้ ชอบสีสัน อยากได้สวนอังกฤษที่ดูโมเดิร์น ซึ่งพื้นที่สวนอยู่ติดกับสวนทรอปิคัล การออกแบบให้สวนทั้ง 2 โซนต่อเนื่องกลมกลืนกันก็ไม่น่าจะเป็นเรื่องที่ง่ายนัก

“พื้นที่ข้างบ้านกว้างประมาณ 3.50 เมตร เดิมออกแบบเป็นสวนทรอปิคัลเหมือนหน้าบ้านครับ แต่คุณหนุ่มอยากตามใจภรรยา เลยปรับเป็นสวนอังกฤษแทน เนื่องจากสวนทรอปิคัลหน้าบ้านไม่มีน้ำตก และบ่อปลามีขนาดใหญ่เต็มพื้นที่ ผมเลยให้ลำธารมาอยู่โซนนี้แทน ใช้หินแกรนิตทั้งแบบก้อนใหญ่โทนสีน้ำตาลและหินแกรนิตไข่นกกระทาก้อนกลมสีออกเทาขาวแทนการใช้หินฟองน้ำ แต่งบริเวณลำธารที่ดูมีความเป็นสวนอังกฤษผสมกับสวนทรอปิคัล วางแผ่นหินกาบดำขนาดใหญ่เป็นทางเดินขนานไปกับลำธาร น้ำในลำธารจะถูกดึงมาจากบ่อกรองช่องสุดท้าย ปลายลำธารจะเป็นน้ำตกเล็ก ๆ น้ำจะไหลกลับลงบ่อปลาคาร์ป จึงต้องเป็นน้ำที่สะอาดผ่านการบำบัดแล้วครับ

“สวนโซนนี้จะใช้ไม้ดอกมากหน่อย ตามความชอบของคุณปุย เป็นชนิดที่มีใบโทนสีเทาเงิน หรือสีด่างขาว เช่น เบญจมาศเงิน อากาเว่ ปาล์มพัดจีบ สนเกรวิลเลียเลื้อยดอกสีเหลือง ล้อไปกับโซ่ทองที่เป็นต้นไม้เดิม สวนนี้มองเห็นได้จากห้องครัวที่อยู่หลังบ้าน ถัดมาเป็นห้องนั่งเล่น และเรือนกระจกที่อยู่หน้าบ้าน มุมมองสวนจะเปลี่ยนไปตามตำแหน่งการมองจากห้องต่าง ๆ ในบ้าน เช่นเดียวกับสวนทรอปิคัลหน้าบ้านที่จะมีมุมมองที่หลากหลายตามตำแหน่งที่มองเช่นกันครับ”

พื้นที่สวนข้างบ้านกว้าง 3.50 เมตร ต้องแบ่งพื้นที่เป็นบริเวณปลูกต้นไม้ ทำลำธาร และทางเดิน ลำธารยาว 9 เมตร กว้างแค่ 60-70 เซนติเมตร โครงสร้างเป็นค.ส.ล. ก่อขอบสูงขึ้นมาเล็กน้อย แต่งด้วยหินแกรนิต พื้นลำธารโรยกรวดแม่น้ำให้ดูเป็นธรรมชาติ ปลายลำธารเป็นน้ำตกเล็ก ๆ น้ำจะไหลลงบ่อปลาคาร์ป ซึ่งน้ำที่นำมาใช้ในสวนโซนนี้ถูกดึงมาจากบ่อกรองช่องสุดท้าย เป็นน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้ว
เพราะสวนทรอปิคัลหน้าบ้านมีบ่อปลาขนาดใหญ่เกือบเต็มพื้นที่ ไม่มีน้ำตกและลำธาร คุณร็อคจึงออกแบบให้ลำธารมาอยู่โซนสวนอังกฤษที่ข้างบ้านแทน เปลี่ยนจากการใช้หินฟองน้ำที่นิยมใช้ในสวนทรอปิคัลเป็นหินแกรนิตที่ยังคงให้อารมณ์ของสวนทรอปิคัล แต่ก็ไปด้วยกันได้ดีกับสวนอังกฤษ
โซนสวนอังกฤษเลือกใช้ต้นไม้ที่มีใบโทนสีเทาเงิน หรือสีด่างขาว และใส่ไม้ดอกเพิ่มสีสันแบบที่คุณปุยชอบ ส่วนเฟินที่เห็นเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และตั้งใจไม่ถอนออก เพราะให้ความรู้สึกกึ่ง ๆ สวนทรอปิคัลเชื่อมโยงไปถึงสวนหน้าบ้านได้อย่างดี

ไม่ว่าคุณจะแค่ปลูกต้นไม้ หรือจัดให้เป็นสวนสวย ๆ  ไม่ว่าพื้นที่สวนในบ้านคุณจะเล็กหรือใหญ่แค่ไหน การได้เห็นสีเขียว ๆ ได้ยินเสียงนกเสียงน้ำ เห็นฝูงปลาแหวกว่าย ได้กลิ่นดิน กลิ่นฝน กลิ่นต้นไม้ ทั้งหลายเหล่านี้ล้วนช่วยให้คุณรู้สึกผ่อนคลาย ลดความเครียดจากสิ่งต่าง ๆ ที่ต้องเจอในแต่ละวัน เพราะ “สุขภาพจิตที่ดี” จะส่งผลไปถึง “สุขภาพกายที่ดี” ธรรมชาติบำบัดก็เป็นอีกทางเลือกที่จะช่วยให้คุณได้ปรับสมดุลชีวิต ได้กลับมาดูแลตัวเองอีกครั้งก่อนที่จะสายเกินไป

เจ้าของ : คุณเอกชัย แซ่ก๊วย

ออกแบบ : ลำธาร Landscape โดยคุณณัฐพล แสงอร่าม


เรื่อง : วชิรพงศ์ หวลบุตตา

ภาพ : ณัฐวรรธน์ ไทยเสน

สวนหลังบ้าน ที่ขยายพื้นที่เล็กๆ ให้กลายเป็นความสุขของทั้งบ้าน

สวนป่าในดงปาล์ม พักใจหย่อนใจที่บ้านหิ่งห้อย