บ้านใหม่จากไม้เก่า ยกใต้ถุนสูงอยู่กลางสวนมะพร้าว

บ้านหลังนี้สร้างขึ้นด้วยแนวคิดการผสมผสานไม้เก่าหลากประเภทเพื่อให้ได้บ้านไม้หลังใหม่ในงบประมาณที่ไม่สูงเกินไป  พร้อมอาศัยสภาพแวดล้อมที่ร่มรื่นของสวนผลไม้เก่าในคลองดำเนินสะดวก  ซึ่งมีต้นไม้เยอะ มีร่องน้ำ จึงเหมาะกับการเปิดช่องลมและยกใต้ถุนสูงให้ลมพัดผ่าน  เพื่อช่วยลดทอนความร้อนของอากาศและทำให้บ้านเย็นสบายโดยไม่ต้องอาศัยเครื่องปรับอากาศเลย

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
ออกแบบรั้วหน้าบ้านเป็นโครงเหล็กสีดำรูปทรงจั่วเพื่อสื่อความหมายของความเป็นบ้าน

เจ้าของ  :  คุณณัฐธภาคย์ – คุณวีณ์ลภัส ธำรงโรจนพัฒน์ บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง

สถาปนิก  :  Studio Miti  โดยคุณประกิต กัณหา

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
บ้านไม้ขนาด 2 ชั้น ที่ยกใต้ถุนสูงตั้งอยู่กลางทองร่องสวนเก่า โดยอาศัยบริบทของความร่มรื่นจากต้นไม้ และความเย็นจากร่องน้ำมาทำ ให้บ้านอยู่สบาย
woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
แนวร่องสวนและต้นไม้ที่โอบล้อมอยู่บริเวณหลังบ้าน

ในสมัยที่คลองดำเนินสะดวกยังเป็นเส้นทางสัญจรหลักของผู้คน ที่ดินซึ่งไม่ได้อยู่ติดคลองจึงมักใช้เป็นที่ทำสวนทำไร่มากกว่าใช้อยู่อาศัย เหมือนกับที่ดินผืนนี้ซึ่งมีขนาดราว  7 ไร่  ใช้เป็นพื้นที่ทำสวนมาหลายสิบปี ปลูกพืชผลมาแล้วหลายอย่างจนกระทั่ง  คุณกบ ณัฐธภาคย์ ธำรงโรจนพัฒน์  ทายาทรุ่นที่  4  ได้มองเห็นถึงบรรยากาศความร่มรื่นกลางสวนนี้ จึงเริ่มปรับปรุงพื้นที่ด้วยการถมร่องน้ำเก่าบางส่วน เพื่อสร้างบ้านอยู่อาศัยขนาดกะทัดรัดขึ้นมา

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
ด้านข้างของบ้านมีการต่อเติมชายคาจากหลังคาใส เพื่อป้องกันฝนสาดโดยยึดกับฐานเสาเหล็กสี่ต้น คุณกบจึงเพิ่มฟังก์ชันโดยผูกเชือกตาข่ายขึงไว้ กับเสาเหล็กให้กลายเป็นที่นอนเล่น

จริงๆ ก็คิดอยากกลับมาทำสวนที่นี่ด้วย เลยจะสร้างบ้านเอาไว้ก่อน  ตอนแรกตั้งใจสร้างแบบเพิงเล็กๆ  ขนาดห้องนอนเดียว แต่พอคำนวณค่าก่อสร้างและปรึกษาช่างดูแล้วรู้เลยว่าไม่คุ้ม  เพราะถ้าเพิ่มงบประมาณขึ้นอีกก็จะได้บ้านที่อยู่สบายไปเลย  ผมเลยลองติดต่อสถาปนิกทาง  Studio Miti  ดู ให้ช่วยออกแบบบ้านไม้ในงบประมาณที่ไม่มากจนเกินไป  ซึ่งตอนนั้น คุณบั๊ม ประกิต กัณหา ก็ได้มาดูสถานที่ที่ยังเป็นสวนป่ารกๆ  จากนั้นก็ออกแบบ บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง ที่มีสเต็ปไม่ได้สูงมาก”

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
ระเบียงใหญ่ของบ้านหันหน้าออกไปสู่สวนซึ่งเป็นทิศตะวันออกทำให้สามารถนั่งรับลมได้สบายตลอดช่วงบ่ายถึงเย็น

คุณกบเล่าว่า หลังจากนั้นก็มีการปรับแบบบ้านอยู่หลายครั้งจนทำให้บ้านชั้นเดียวขนาดย่อมๆ  ขยับขยายมาเป็นบ้านสองชั้นยกใต้ถุนสูง  ด้วยว่าพื้นที่แถวนี้เคยมีน้ำท่วมถึงมาก่อน แนวคิดการยกใต้ถุนบ้านจึงเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับอนาคตที่ไม่อาจคาดเดาได้  ประกอบกับการที่ได้เสาไม้เก่าคุณภาพดีมาสำหรับทำเสาโครงสร้างของบ้าน  จึงไม่อยากตัดทิ้งทำให้ความสูงของบ้านดีดตัวขึ้นจากแบบไปอีก  จนต้องปรับแก้แนวหลังคากันใหม่ ทำให้กลายเป็นบ้านที่สูงโปร่งขึ้นพร้อมพื้นที่ใช้สอยภายใน  112  ตารางเมตร

ผมกับภรรยาชอบอยู่บ้านไม้  ผมนี่เกิดและโตในบ้านไม้มาตลอด  ก็เลยตั้งใจว่าจะต้องสร้างบ้านไม้ไว้ตรงนี้ แต่ด้วยงบประมาณที่ไม่มากนัก คุณบั๊มจึงแนะนำว่าถ้าจะสร้างบ้านไม้ราคาประหยัดก็สามารถใช้ไม้ขนาดสั้นคละแบบมาประกอบกัน แล้วตีกรอบให้สวยด้วยเส้นเหล็กบางๆ เพื่อให้ผนังบ้านดูสวยสมมาตรได้โดยไม่ต้องใช้ไม้แผ่นยาวที่มีราคาแพงทั้งหมด

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
กลางบ้านจัดวางโต๊ะอเนกประสงค์ตัวนี้เพื่อใช้งานเป็นมุมหลัก ทั้งรับประทานอาหาร รับแขก สังสรรค์ และนั่งอ่านหนังสือ โดยไม่จำเป็นต้องมีมุมโซฟารับแขกแบบบ้านทั่วไป
woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
การวางผังบ้านแบบ Open Plan ทำให้พื้นที่ภายในมีความโปร่งโล่ง และยังต่อเนื่องออกไปสู่ระเบียงกว้างด้านนอกได้

ผนังบ้านภายนอกจึงเกิดขึ้นจากการผสมผสานของไม้ประดู่กับไม้แดงคละสีคละลาย แต่เน้นให้ดูกลมกลืนกันในโทนสีเข้ม ต่อเนื่องไปถึงผนังภายในบางส่วน จนกระทั่งวัตถุดิบไม้ทั้งสองประเภทนี้หมด และเพื่อให้งานก่อสร้างดำเนินต่อได้โดยไม่หยุดชะงัก  คุณกบจึงได้เลือกผสมไม้ยางในผนังส่วนที่เหลือ ซึ่งถ้าสังเกตให้ดีก็จะเห็นโทนสีอ่อนที่แตกต่างของไม้ยาง แต่เมื่อนำมาใช้ภายในจึงกลายเป็นข้อดีที่ช่วยให้เกิดความโปร่งสว่างมากขึ้น

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
แม้จะเติมผนังและหลังคาเพื่อกั้นส่วนหลังบ้านให้เป็นครัวขนาดเล็ก  แต่ก็ยังเน้นช่องเปิดที่รับแสงและลมจากหน้าบ้านได้

ขณะที่การวางผังฟังก์ชันต่างๆ ภายในบ้านยังคงเป็น  Open Plan  เหมือนที่คุณบั๊มได้ออกแบบไว้แต่แรก โดยจัดวางให้เหมาะสมไปกับวิถีชีวิตผู้เป็นเจ้าของ ซึ่งไม่จำเป็นต้องมีส่วนรับแขกแยกชัดเจนเหมือนบ้านแบบตะวันตก เพราะทั้งคุณกบและคุณจุ๋ม – วีณ์ลภัส ธำรงโรจนพัฒน์  ผู้เป็นภรรยามักใช้เวลานั่งเล่นอยู่บริเวณโต๊ะอเนกประสงค์กลางบ้าน  ซึ่งใช้งานได้ทั้งพักผ่อนส่วนตัว รับประทานอาหาร นั่งสังสรรค์ และรับแขกไปในตัว

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
ด้านหลังของพื้นที่อเนกประสงค์มีการกั้นประตูบานเฟี้ยมเล็กๆ ไว้เพื่อแยกส่วนของเคาน์เตอร์แพนทรี่ไว้ด้านใน
woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
เดิมทีตรงนี้ไม่ได้กั้นผนังและหลังคาเอาไว้เพราะออกแบบไว้เป็นเหมือนระเบียงเปิด  แต่คุณกบขอปรับแบบให้เป็นครัวเล็กๆ ที่เน้นการล้างและเตรียมอาหารแบบง่ายๆ เพื่อใช้พื้นที่ในบ้านให้เกิดประโยชน์มากที่สุด

แต่ผมปรับแบบพื้นที่ครัวจากเดิมที่วางห้องครัวไว้หลังบ้านก็ย้ายเป็นครัวไทยลงมาอยู่ใต้ถุนบ้านไปเลย  เพื่อให้สะดวกกับการทำครัวโดยไม่ต้องกังวลเรื่องความร้อนหรือกลิ่นควัน  ส่วนบนบ้านให้เป็นครัวแพนทรี่ที่เน้นเคาน์เตอร์ไม้สำหรับไว้ชงกาแฟทำเครื่องดื่มหรือเตรียมอาหารง่ายๆ ส่วนตรงนี้ผมให้ช่างช่วยทำหน้าต่างไม้บานเฟี้ยมกั้นแยกไว้ด้วยเพื่อให้ดูเป็นสัดส่วนแต่ไม่ปิดทึบให้อึดอัดตา”

woodenelevatedhouse บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
บันไดขึ้นชั้นบนเปิดโล่งเพื่อให้แสงธรรมชาติส่องผ่านขึ้นมาได้
woodenelevatedhouse ห้องนอน
มีการออกแบบสเต็ปพื้นเล็กๆ ไว้เพื่อแยกพื้นที่ส่วนนอนออกจากทางเดินและยังใช้เป็นที่นั่งได้ด้วย
woodenelevatedhouse ห้องนอน
ห้องนอนเน้นสัดส่วนของพื้นที่ขนาดพอดีกับการใช้เฟอร์นิเจอร์น้อยชิ้น รวมถึงใช้ฟูกวางนอนกับพื้นแบบไทยๆ และกางมุ้งเพื่อป้องกันยุงในช่วงกลางคืน

ชั้นบนของบ้านแยกไว้เป็นพื้นที่ของห้องนอน 2 ห้อง ในขนาดพื้นที่ที่สถาปนิกคำนวณแล้วว่าอยู่ในระยะของความพอดีสำหรับการนอนพักผ่อน  ไม่จำเป็นต้องเน้นพื้นที่กว้างที่อาจไปเพิ่มความเวิ้งว้างมากเกินไป  และเจ้าของบ้านทั้งคู่เองก็ชอบความเรียบง่าย  จึงตกแต่งส่วนนอนไว้ด้วยการวางฟูกราบไปกับพื้นไม้ ทุกๆ คืนก็จะกางมุ้งกันยุงก่อนนอน โดยไม่จำเป็นต้องติดเครื่องปรับอากาศเลย

woodenelevatedhouse ห้องน้ำ
ห้องน้ำยังใช้ส่วนของพื้นและผนังไม้ในส่วนพื้นที่แห้ง ขณะที่ส่วนอาบน้ำใช้วิธีก่อฐานปูนเพื่อปูกระเบื้องสำหรับใช้งานในส่วนเปียก

เราผ่านฤดูร้อนกันมาแล้วก็อยู่ได้  อาจเป็นเพราะข้อดีของบ้านไม้คือตัววัสดุไม้ไม่อมความร้อนนาน เวลากลางวันเราอยู่ข้างล่าง  ย้ายมุมนั่งหลบแดดไปตามช่วงเวลาของวัน อย่างตอนเช้าแดดมาด้านหลังเราก็มาอยู่ด้านหน้า  บ่ายแดดมาด้านหน้าเราก็ย้ายไปนั่งที่ระเบียงหลังบ้าน ดึกๆ  ช่วงหัวค่ำร้อนไม่นานสักพักอากาศก็จะเริ่มเย็นลง แค่เปิดพัดลมก็อยู่ได้  เพราะบ้านหลังนี้ได้อาศัยสภาพแวดล้อมที่เป็นสวนเก่า  มีต้นไม้เยอะ มีร่องน้ำ มีใต้ถุนให้ลมพัดผ่าน  เป็นตัวช่วยลดทอนความร้อนของอากาศได้ดี เวลาหน้าฝนก็อาศัยชายคาที่ยื่นยาวและการต่อเติมชายคาเพิ่มบางส่วน เราก็อยู่ได้สบายเลย”

woodenelevatedhouse บ้านไม้ ยกใต้ถุนสูง
จากครัวเล็กบนบ้านยังมีบันไดทางลงด้านหลังเพื่อเดินเข้าไปในสวนหรือใช้งานพื้นที่ใต้ถุนบ้านได้เลย
บ้านไม้ ยกใต้ถุนสูง
เมื่อยกระดับใต้ถุนให้สูงเพียงพอก็สามารถจัดวางโต๊ะไว้นั่งเล่นรับลมได้สบาย โดยปูพื้นส่วนนี้ให้เป็นลานปูนเพื่อให้ง่ายต่อการใช้งานหลากหลาย

แม้ว่าไม้จะกลายเป็นวัสดุสร้างบ้านราคาแพงทำให้การสร้างบ้านแต่ละครั้งต้องใช้งบประมาณสูง  แต่สถาปนิกก็สามารถปรับเปลี่ยนวิธีการออกแบบบ้านไม้ไทยๆ หลังนี้ให้มีความร่วมสมัยได้ทั้งในเชิงออกแบบและฟังก์ชันการใช้งาน ภายใต้งบประมาณที่พอดี  ทีสำคัญคือให้เจ้าของบ้านได้อยู่อาศัยอย่างร่มเย็นโดยใช้ประโยชน์จากบริบทแวดล้อมได้อย่างดี

บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง
จากหน้าบ้านมีแนวท้องร่องน้ำกั้นเอาไว้ ซึ่งมีแค่ทางเดินหน้าบ้านทางเดียวที่สามารถเข้าสู่พื้นที่ในบ้านได้ ทำให้เกิดความปลอดภัยในระดับหนึ่ง
บ้านไม้ ยกใต้ถุนสูง
พื้นที่ใต้ถุนบ้านนี้มีระดับความสูงมากและแยกให้เห็นชัดเจนด้วยฐานรากที่เป็นส่วนของปูน จึงสามารถใช้งานได้อเนกประสงค์ทั้งผูกเปลญวนและจัดเป็นมุมนั่งเล่นหรือรับประทานอาหารได้ โดยออกแบบพื้นให้เป็นปูนเปลือยเว้นร่องโรยหินขนาดเล็กเพิ่มความสวยงาม และยังป้องกันไม่ให้เกิดมุมอับที่พวกสัตว์ร้ายหรือแมลงมาอาศัยอยู่ได้
บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง พื้นไม้
แนวคิดที่สถาปนิกประยุกต์มากจากการออกแบบบ้านไทยในอดีตคือการใช้ตัวสถาปัตยกรรมให้เป็นส่วนหนึ่งของเฟอร์นิเจอร์ในบ้าน เช่นการยกสเต็ปพื้นเพื่อให้กลายเป็นลานนั่งเล่นที่แยกสัดส่วนจากพื้นทางเดินอย่างชัดเจน
บ้านไม้ ผนังไม้
การสร้างบ้านไม้แบบที่ไม่ต้องใช้งบประมาณมากยังสามารถทำได้ด้วยการใช้แผ่นไม้ขนาดสั้นที่คละลวดลายหรือคละสีมาประกอบต่อกันเป็นผนังและใช้เส้นเหล็กเล็กๆ มาตีกรอบให้เกิดมุมมองที่สวยงามขึ้นมาเพื่อช่วยทดแทนการใช้ไม้แผ่นยาวราคาแพงและหายากกว่า
ผนังไม้ ช่องลม
ด้วยผนังภายในบ้านที่สูง เจ้าของบ้านจึงขอเจาะช่องเล็กๆ นี้ขึ้นมาเพื่อให้แสงธรรมชาติส่องผ่านไปถึงพื้นที่ชั้นบนและยังช่วยให้คนชั้นบนสามารถมองเห็นความเคลื่อนไหวชั้นล่างได้ด้วย
 บ้านไม้ยกใต้ถุนสูง ช่องลม
นอกจากหลังคาทรงจั่วแหลมจะทำให้เกิดความโปร่งของพื้นที่ภายในบ้านแล้ว ยังมีการเพิ่มช่องระแนงเล็กๆ ไว้สำหรับระบายอากาศร้อนที่ลอยสูงขึ้นให้ออกไปด้านนอกช่วยให้อุณหภูมิในบ้านเย็นลงได้เช่นกัน

เรื่อง : ภัทรสิริ โชติพงศ์สันติ์

ภาพ : ศุภกร ศรีสกุล

สไตล์ : วรวัฒน์ ตุลยทิพย์


บ้านใต้ถุนสูงริมคลอง เป็นสุขตามวิถีชีวิตแบบไทย

รวม 5 บ้านไม้ไทยใต้ถุนสูง

รวม 7 บ้านโมเดิร์นใต้ถุนสูง