ตะขาบหิน - บ้านและสวน

ตะขาบหิน

ตำนาน ‘หนามยอกเอาหนามบ่ง’ สมุนไพรถอนพิษสัตว์ร้าย ที่มีลำต้นสีเขียวแบนเรียบและแบ่งเป็นข้อปล้อง มองดูคล้ายกับตัวตะขาบที่กำลังเลื้อยทอดตัวขึ้นสู่ยอดไม้ เป็นสมุนไพรที่มีรสหวานสุขุม หากนำต้นและใบสดมาตำผสมกับเหล้าขาว แล้วคั้นเอาน้ำมาทาหรือนำกากมาพอกบริเวณแผล จะช่วยถอนพิษและแก้ฟกบวม เคล็ดขัดยอกได้  

ชื่ออื่น ตะขาบบิน, ตะขาบปีนกล้วย (กลาง), ว่านตะขาบ (เชียงใหม่), ว่านตะเข็บ (เหนือ), ผักเปลว, Tapeworm Plant, Ribbon Bush, Centipede Plant

ชื่อวิทยาศาสตร์ Muehlenbeckia platyclada (F.Muell.) Meisn.

วงศ์ Polygonaceae

ประเภท ไม้พุ่ม

ลำต้น สูง 1-2 เมตร ลำต้นตั้งตรง แบนสีเขียว เป็นข้อปล้อง

ใบ ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอก กว้าง 0.5-1.5 เซนติเมตร ยาว 2-5 เซนติเมตร โคนใบสอบ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ เนื้อใบอ่อนนิ่ม ไม่มีก้านใบ

ดอก ดอกเป็นช่อสั้น ๆ กระจุกที่บริเวณข้อ ดอกแยกเพศต่างต้น ดอกย่อยมีขนาดเล็ก กลีบรวมสีขาวแกมสีเขียว เกสรเพศผู้ มี 7-8 อัน  

ผล ผลสดมีเนื้อฉ่ำน้ำ รูปค่อนข้างกลม ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อสุกสีแดง เส้นผ่านศูนย์กลาง 1-2 มิลลิเมตร เมล็ดเดี่ยว สีเหลือง เป็นสัน 3 สัน

อัตราการเจริญเติบโต ปานกลาง

ดิน ดินร่วนระบายน้ำดี

น้ำ/ความชื้น ปานกลาง

แสงแดด แสงแดดรำไร-เต็มวัน

การขยายพันธุ์ เพาะเมล็ด ปักชำ

การใช้งานและอื่น ๆ ต้นและใบสดตำผสมเหล้า พอกหรือคั้นน้ำทา ถอนพิษแมงป่องและตะขาบ แก้ฟกบวม เคล็ดขัดยอก ทั้งต้นมีรสหวานสุขุม มีสรรพคุณแก้ร้อนใน ดับพิษต่าง ๆ พิษเลือด พิษร้อน พิษฝี แก้ฝีในปอด แก้ไอเนื่องจากปอด แก้เจ็บคอ เจ็บอก ใช้ภายนอกระงับปวด แก้โรคผิวหนังเจ็บ ผื่นคัน น้ำเหลืองเสีย งูสวัด ฝีตะมอย

เกร็ดน่ารู้ เป็นพืชพื้นถิ่นของเกาะนิวกินีและหมู่เกาะโซโลมอน

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพพรรณไม้ โครงการจัดตั้งสถาบันอุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล

ติดตามหนังสือใหม่ได้ทาง  สำนักพิมพ์บ้านและสวน

ศึกษาเรื่องพืชสมุนไพรได้เพิ่มเติมจากหนังสือ  พืชสมุนไพร ปลูกและปรุงด้วยตัวเอง Medicinal Plants