8 ผักยอดนิยมของคนเมือง ปลูกกินเองก็ดี ปลูกสร้างรายได้ก็ปัง
ยุคนี้การปลูกผักไม่ได้เป็นเพียงงานอดิเรก แต่กลายเป็นทางเลือกของคนเมืองที่อยากมีอาหารปลอดภัยและสร้างรายได้เสริมไปพร้อมกัน มาดู ผักยอดนิยมของคนเมือง ที่กำลังเป็นที่ต้องการของตลาด ซึ่งปลูกได้ทั้งในพื้นที่จำกัดและแปลงขนาดใหญ่ ดูสิว่ามีชนิดไหนกันบ้าง
เคล คะน้าเคล หรือคะน้าใบหยิก
พืชผักอายุหลายปีแต่นิยมปลูกและเก็บเกี่ยวเหมือนพืชอายุ 1-2 ปี ใบไม่ห่อหัว มีหลายสายพันธุ์ ทั้งแบบใบหยิกสีเขียว ใบหยิกสีม่วงถึงแดง ใบยาวสีเขียว และใบยาวสีม่วงถึงน้ำตาล สามารถปลูกได้ตลอดปี แต่จะโตได้ไว มีทรงพุ่มสวยสมบูรณ์ ใบหยิกฟู และมีสีจัดมากที่สุดในช่วงหน้าหนาว ระหว่างเดือนตุลาคมถึงมกราคม ทั้งยังนิยมปลูกเป็นไม้ประดับด้วย เคลเป็นผักกินใบที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง จนได้ชื่อว่าเป็นราชินีแห่งผักใบเขียว อุดมด้วยวิตามิน โดยเฉพาะวิตามินเค วิตามินเอ และวิตามินซี มีใยอาหารและสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น แคโรทีนอยด์ ฟลาโวนอยด์ โฟเลต และลูทีน ช่วยป้องกันโรคมะเร็ง โรคกระดูกพรุน บำรุงเลือด ช่วยลดเลือนริ้วรอย ช่วยให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง และกำจัดสารพิษที่สะสมออกจากร่างกาย ทั้งยังแคลอรีต่ำ มีแป้งและไขมันต่ำมาก
ซอร์เรล
พืชผักล้มลุกอายุหลายปี ลำต้นแตกกอ ใบเรียวรูปไข่ถึงรูปลูกศร ใบแก่ด้านล่าง ทรงพุ่มยาวได้ถึง 60 เซนติเมตร ใบอ่อนไม่มีก้านใบหรือก้านใบสั้นเจริญกลางทรงพุ่ม มีหลายสายพันธุ์ แต่ที่นิยมปลูกในบ้านเราเป็นพันธุ์ที่มีเส้นใบสีแดง (Red Veined) ใบจึงมีลวดลายสวยงาม ซอร์เรลเป็นผักกินใบที่มีใยอาหารสูง ช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานเป็นปกติ อุดมด้วยวิตามินเอและวิตามินซี ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกาย ซอร์เรลเป็นผักนอกที่ปลูกเลี้ยงง่าย เหมาะสำหรับมือใหม่ เจริญเติบโตได้ดีเมื่อปลูกในบริเวณที่มีแสงแดดรำไรถึงแดดจัด ชอบดินร่วนซุยระบายน้ำดี ไม่ขังแฉะ และมีอินทรียวัตถุสมบูรณ์ สามารถปลูกได้ทุกฤดูเมื่อมีการจัดการน้ำที่ดี แต่จะให้ผลผลิตดีที่สุดในช่วงฤดูหนาวระหว่างเดือนตุลาคมถึงมกราคม ทั้งยังนิยมปลูกเป็นไม้ประดับด้วย
กวางตุ้งฮ่องเต้
พืชผักอายุสองปี แต่นิยมปลูกเป็นผักอายุปีเดียว ลำต้นและใบอวบน้ำ โคนก้านใบกว้างและหนา ปลายใบมน ไม่ห่อหัว เป็นผักอายุสั้นที่ปลูกเพียง 45-50 วันก็เก็บมารับประทานได้ สามารถปลูกได้ทุกพื้นที่และให้ผลผลิตได้ตลอดปี แต่ให้ผลผลิตดีที่สุดในช่วงฤดูหนาว ผักกวางตุ้งฮ่องเต้และผักกาดฮ่องเต้เล็ก (เบบี้ฮ่องเต้) เป็นผักกินใบที่นิยมบริโภคกันอย่างมาก เนื่องจากมีรสชาติหวาน กรอบ รับประทานได้ทั้งต้ม ผัด และลวก มีใยอาหารมาก แต่ไขมันต่ำ มีคุณประโยชน์เช่นเดียวกับผักใบเขียวอื่น ๆ ทั้งวิตามินเอ วิตามินบี และวิตามินซีสูง รวมถึงแร่ธาตุจำพวกเหล็ก สังกะสี แมกนีเซียม โพแทสเซียม และแคลเขียม ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน มีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคเรื้อรังต่างๆ
มะเขือเทศ
ไม้เลื้อยอายุสั้น ต้องการแสงแดดในการเจริญเติบโตค่อนข้างมาก มีหลายพันธุ์ให้เลือกปลูก ทั้งพันธุ์ที่มีขนาดผลใหญ่และผลเล็ก เช่น มะเขือเทศผลใหญ่ มะเขือเทศเชอร์รี่ มะเขือเทศราชินี มะเขือเทศสีดา รวมทั้งมะเขือเทศพันธุ์พื้นบ้านของไทย มะเขือเทศเป็นผักกินผลที่ได้รับความนิยมบริโภคกันทั่วไป อุดมด้วยสารไลโคปีน (Lycopene) ที่ช่วยป้องกันและลดความเสียงการเกิดโรคหัวใจและมะเร็ง นอกจากมีคุณค่าทางโภชนาการสูงแล้ว ยังมีสีสันหลากหลาย รับประทานผลสดได้ ทั้งยังนำไปปรุงเมนูต่างๆ แต่บางคนอาจมีอาการแพ้ โดยเกิดผื่นตามผิวหนังและแผลในปาก มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนปวดท้อง และเกิดแก๊สในกระเพาะอาหาร หรือทำให้ปวดศีรษะสำหรับผู้ที่เป็นไมเกรน
แตงกวาญี่ปุ่น
ไม้เลื้อยอายุสั้น ลำต้นเป็นเหลี่ยมมีขนปกคลุมทั่วไป เถายาวประมาณ 40 เซนติเมตรหรือมากกว่า สามารถปลูกได้ทั้งปี เจริญเติบโตได้ดีที่อุณหภูมิ 20-35 องศาเซลเซียส ดินมีสภาพเป็นกรดเล็กน้อย ร่วนซุย ระบายน้ำดี ไม่ขังแฉะ แตงกวาญี่ปุ่นอุดมด้วยวิตามินเอและวิตามินบี มีโพแทสเซียม แมกนีเซียม แมงกานีส แคลเชียม และสารต้านอนุมูลอิสระ ทั้งยังมีใยอาหารมาก นิยมรับประทานผลสด นำมาตกแต่งจานและประกอบอาหารได้หลากหลาย ทั้งต้ม นึ่ง ผัด คั้นน้ำเป็นเครื่องดื่ม รวมถึงแปรรูปทำผักดอง
ฟักทองบัตเตอร์นัทหรือฟักทองน้ำเต้า
ไม้เลื้อยอายุสั้น ลำต้นเป็นเถา ลักษณะเป็นเหลี่ยมและมีร่องยาว ผลรูปทรงกลมยาวคล้ายน้ำเต้า ผิวเปลือกเรียบค่อนข้างหนาและแข็งเนื้อแน่นสีเหลืองส้ม สามารถปลูกได้ทุกภาคของไทย เจริญเติบโตได้ดีที่อุณหภูมิ 20 – 35 องศาเซลเซียส จึงนิยมปลูกในช่วงต้นฤดูหนาว ฟักทองบัตเตอร์นัทอุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยฟื้นฟูสภาพผิว ลดเลือนรอยเหี่ยวย่น ช่วยบำรุงสายตา มีใยอาหารมากและไขมันต่ำ ช่วยลดคอเลสเตอรอลในเลือด เหมาะสำหรับผู้ที่กำลังลดน้ำหนัก มีวิตามินเอ วิตามินซี วิตามินบี 6 แคลเซียม แมกนีเซียม และเบต้าแคโรทีน เนื้อมีรสชาติหวานมันคล้ายฟักทอง กลิ่นหอมคล้ายเนย นิยมนำไปปรุงอาหาร ทั้งอบ นึ่ง ผัด ทำชุป และขนม บางพันธุ์สามารถรับประทานได้ทั้งเปลือก
แครอตและเบบี้แครอต
พืชผักตระกูลเดียวกับผักชี ผักชีฝรั่ง และขึ้นฉ่าย มีลำต้นสั้นอยู่ระหว่างรากกับใบ ส่วนที่นำมาบริโภคคือรากสะสมอาหารที่อยู่ใต้ดิน ซึ่งเป็นรากแก้วที่พองโต มีขนาด รูปร่าง และสีแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับพันธุ์ นิยมปลูกพันธุ์หัวและเนื้อสีสัมหรือเหลืองอมส้ม เนื้อค่อนข้างแข็ง มีรสหวาน สามารถปลูกได้ตลอดปี แต่จะให้ผลผลิตสูงในช่วงฤดูหนาวถึงต้นฤดูร้อน แครอตอุดมด้วยเบต้าแคโรทีน มีฟอสพ่อรัส เหล็ก แคลเซียม วิตามินเอ วิตามินบี วิตามินซี และใยอาหาร ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันของร่างกาย บำรุงสายตาและลดความเสียงของโรคต้อกระจก ต้านอนุมูลอิสระ ทำให้ผิวพรรณสดใส ไม่หมองคล้ำ ช่วยป้องกันและลดอาการโรคภูมิแพ้ ป้องกันการเกิดโรคมะเร็งและโรคหัวใจ นิยมบริโภคสดและปรุงสุกในอาหารประเภทผัด แกง ต้ม เป็นส่วนประกอบทำขนมและเครื่องดื่ม นอกจากนี้ยังนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องสำอางด้วย
บีตรู้ตหรือบีต
พืชผักอายุ 2 ปี ตระกูลเดียวกับสวิสชาร์ด แต่นิยมปลูกเป็นผักอายุปีเดียว มีลำต้นสั้นเชื่อมอยู่ระหว่างรากกับใบ ใบเดี่ยวรูปหัวใจรี ก้านใบยาวสีม่วงอมแดง ส่วนที่นำมาบริโภคคือรากสะสมอาหารที่อยู่ใต้ดิน ซึ่งเป็นรากแก้วที่พองโต เรียกว่าหัว รูปทรงกลมป้อม ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4 -5 เซนติเมตร ผิวสีม่วงอมแดงหรือชมพู เนื้อในอวบน้ำ สีแดงเลือดหมู สีเหลือง หรือสีขาว ขึ้นอยู่กับพันธุ์บีตรู้ตมีสารอาหารสูง ทั้งวิตามินเอ วิตามินบี วิตามินซี เบต้าแคโรทีน แคลเซียม เหล็ก โพแทสเซียม และไนเตรต มีสารสีแดงคือเบทานิน (Betanin) ช่วยยับยั้งการเกิดมะเร็งและเนื้องอก มีสารสีม่วงคือแอนโทไชยานิน (Anthocyanin) ช่วยต้านอนุมูลอิสระ ลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งและโรคหัวใจ นิยมรับประทานสดกับสลัดผัก คั้นน้ำและทำเครื่องดื่มสมู้ทตี้ ปรุงอาหารคาวหวาน ดองน้ำส้มสายชู และใช้เป็นสีธรรมชาติผสมอาหารและขนมได้
หาแรงบันดาลใจในการปลูกผักอินทรีย์ได้ในหนังสือ My Little Farm Vol.14 ปลูกผักสร้างรายได้แบบคนเมือง จากสำนักพิมพ์บ้านและสวน นำเสนอหลักการสู่การลงมือปฏิบัติ โดยเฉพาะแนวทางปรับปรุงและออกแบบพื้นที่เกษตรในบ้าน สวนผักชุมชน เคาะต้นทุนวัสดุอุปกรณ์ การปรับปรุงบำรุงดิน การเตรียมปัจจัยการผลิต การวางแผนระบบการผลิตและเสริมทักษะการปลูก เพื่อให้มีผักตลอดปี พร้อมตัวอย่างสวนผักหลากรูปแบบหลายขนาดซึ่งสามารถลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ได้อย่างเป็นรูปธรรม
เรื่อง : อังกาบดอย
ภาพ : สำนักพิมพ์บ้านและสวน
ข้อมูล : หนังสือผักนอกปลูกง่าย ทำได้ทุกฤดู สำนักพิมพ์บ้านและสวน
