8 ไม้ดอกหอมกินได้ เพียงรู้จักวิธีกินที่เหมาะสม
ไม้ดอกหอมกินได้ คือดอกไม้ที่สามารถนำมารับประทาน ประดับตกแต่งจาน เพิ่มรสชาติอาหารได้โดยปลอดภัย ไร้สารพิษที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย ไม่ทำให้ระคายเคือง และไม่ก่อให้เกิดอาการเจ็บป่วย แต่รสชาติจะดีหรือไม่ ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง
ไม้ดอกหอมกินได้ ไม่เพียงใช้ปลูกประดับเพื่อความสวยงามและเพิ่มกลิ่นหอมในสวนเท่านั้น ยังสามารถใช้ประโยชน์ด้านการบริโภคได้ด้วย โดยนำดอกมารับประทานดิบได้เหมือนผัก ใช้ปรุงอาหาร และนำกลิ่นหอม ๆ มาใช้ประกอบในเมนูต่าง ๆ ได้อย่างน่าทึ่ง ครั้งนี้ขอแนะนำให้รู้จักดอกไม้ไทยกินได้ให้กลิ่นหอม (Edible Thai Fragrant Flowers) แม้หลายชนิดไม่ได้มีถิ่นกำเนิดในเมืองไทย แต่ก็มีการปลูกเลี้ยงในบ้านเรามานาน จนเรียกกันทั่วไปว่าดอกไม้ไทย ตัวอย่างเช่น
มะลิ, Jasmine
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Jasminum spp.
ไม้พุ่มอายุหลายปี ดอกสีขาวออกที่ปลายยอดหรือปลายกิ่ง มีทั้งดอกชั้นเดียวและดอกซ้อน ดอกสีรสหวานอมขม หอมเย็น คนไทยนิยมนำดอกมะลิลาและมะลิซ้อนมาลอยน้ำ หรืออบในน้ำต้มสุกเพื่อให้มีกลิ่นหอม ได้เป็นน้ำดอกไม้สำหรับทำข้าวแช่ ขนมไทย หรือใช้อบขนม
ชมนาด, ดอกข้าวใหม่, Bread Flower
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Vallaris glabra (L.) Kuntze
ไม้เลื้อยขนาดกลาง ดอกออกเป็นช่อกระจุก ดอกย่อยจำนวนมากคล้ายรูประฆังคว่ำ กลีบดอกสีขาว มีกลิ่นหอมคล้ายข้าวใหม่ผสมใบเตย นิยมนำดอกสดวางบนข้าวสุกใหม่ ๆ ทำให้ข้าวมีกลิ่นหอม หรือนำดอกมาลอยน้ำใช้เป็นส่วนผสมในข้าวแช่
กระดังงาสงขลา, Fragrant Cananga
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cananga odorata var. fruticosa (Craib) J.Sinclair
ไม้พุ่มกึ่งเลื้อยอายุหลายปี ดอกสีเหลือง กลีบดอกเรียวยาว บิดเป็นเกลียวและอ่อนนิ่ม ปลายโค้งงอ มีรสสุขุม หอม ดอกที่บานเต็มที่นำมาลนไฟให้ร้อนจนมีกลิ่นหอม ใช้ทำน้ำดอกไม้หอม เป็นส่วนผสมในขนมและข้าวแช่
กุหลาบมอญ, ยี่สุ่น, Damask Rose
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Rosa x damascena Herm.
กุหลาบพุ่มกึ่งเลื้อยอายุหลายปี ดอกสีชมพูเข้ม กลีบซ้อน กลิ่นหอมอบอวล กลีบดอกสดมีรสฝาด ขมเล็กน้อย ใช้ตกแต่งอาหาร ปรุงอาหาร ชุบแป้งทอดกรอบ ยำกุหลาบ แกงส้มกลีบกุหลาบ ใช้ทำซอสหรือของหวาน ดอกแห้งชงกับน้ำร้อนเป็นชาหรือทำเครื่องดื่ม
เล็บมือนาง, Drunken Sailor, Rangoon Creeper
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Combretum indicum (L.) DeFilipps
ไม้พุ่มรอเลื้อยอายุหลายปี ดอกออกเป็นช่อ มีทั้งดอกชั้นเดียวและดอกซ้อน ดอกเริ่มบานมีสีขาวถึงชมพูอ่อน ดอกบานเต็มที่สีชมพูเข้ม ดอกสดมีรสจืดมัน ใช้ตกแต่งจานอาหาร ขนมหวาน เครื่องดื่ม หรือชุบแป้งทอดกรอบ
กรรณิการ์, Night-blooming Jasmine
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Nyctanthes arbor-tristis L.
ไม้พุ่มอายุหลายปี ดอกออกเป็นช่อกระจุกที่ซอกใบใกล้ปลายยอด กลีบดอกสีขาว โคนก้านดอกสีส้มเชื่อมติดกันเป็นหลอด ซึ่งมีสาร Nyctanthin ที่ให้สีเหลืองอมแสด ใช้แต่งสีอาหาร
พุดน้ำบุษย์, Golden Gardenia
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Gardenia coronaria Bank
ไม้พุ่มอายุหลายปี ดอกเดี่ยวออกที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง เมื่อเริ่มบานมีสีเหลือง ต่อมาเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเข้ม บานได้นาน 1-2 วัน กลีบดอกไม่มีรสชาติ นิยมใช้แต่งกลิ่นไซรัป ขนมหวาน และเครื่องดื่ม
ชงโค, ชงโคฮอลแลนด์, Hong Kong Orchid Tree
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Buahinia x blakeana Dunn
ไม้ต้นผลัดใบ ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง กลีบดอก 5 กลีบ สีชมพูอมม่วงเข้ม กลีบดอกมีรสหวานและหอมอ่อน ๆ นิยมใช้ตกแต่งเพิ่มสีสันในจานสลัด อาหาร ขนมหวาน และเครื่องดื่ม หรือใช้ทำชาดอกไม้สด
ปัจจุบัน ไม้ดอกหอมกินได้ เป็นที่รู้จักและได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นในบ้านเรา แม้พรรณไม้หลายชนิดปลูกเลี้ยงง่าย ไม่แตกต่างจากไม้ประดับสวนทั่วไปที่ปลูกกันอยู่แล้ว แต่ต้องตระหนักด้วยว่าไม่ใช่ดอกไม้ทุกดอกที่สามารถรับประทานได้ จึงควรศึกษาให้แน่ใจก่อนเก็บมาบริโภค
เรื่อง: อังกาบดอย
ภาพ: อภิรักษ์ สุขสัย
