เรือนกลุ่มแบบไทย ในวิถีสมัยใหม่ - บ้านและสวน
เรือนกลุ่มแบบไทย

เรือนกลุ่มแบบไทย ในวิถีสมัยใหม่

เรือนกลุ่มแบบไทย ที่มีกลิ่นอายของบ้านไม้ซึ่งไม่เจาะจงยุคสมัย แต่หยิบจับองค์ประกอบความน่ารักของบ้านไม้ไทยดั้งเดิมมาใส่ไว้ในดีไซน์จุดต่าง ๆ ของบ้าน โดยมีชานบ้านเป็นศูนย์กลาง

Design Directory : สถาปนิก Studio Miti

เรือนกลุ่มแบบไทย
แนวรั้วสีขาวและซุ้มประตูทางเข้าหลักจากถนน เริ่มเห็นองค์ประกอบของหลังคาไม้ทรงจั่วแบบไทยๆ
เรือนกลุ่มแบบไทย
จากเดิมที่เคยเป็นทุ่งนาโล่ง ๆ ริมแม่น้ำ เจ้าของลงมือปลูกต้นไม้เองเพื่อสร้างร่มเงาและช่วยพรางตัวเรือน เพิ่มความเป็นส่วนตัวได้มากขึ้น
เรือนกลุ่มแบบไทย
จากทางเข้ามาเจอคอร์ตโปร่งกลางบ้านโดยมีเรือนใต้ถุนสูงรายรอบ ด้านบนเป็นส่วนของชานที่เป็นศูนย์กลางของบ้าน

เรือนกลุ่มแบบไทย บนพื้นที่ขนาดใหญ่ริมแม่น้ำท่าจีนที่แวดล้อมด้วยผืนนาสีเขียวในบรรยากาศสงบเงียบ พร้อมสายลมเย็นสบายที่พัดกล่อมจนแทบจะทิ้งตัวหลับไปได้ง่าย ๆ เลย ด้วยธรรมชาติที่แสนจะเป็นใจนี้เอง อีกทั้งใช้เวลาจากกรุงเทพฯ เพียงชั่วโมงกว่า ๆ ก็มาถึง ทำให้ ครอบครัวหอรุ่งเรือง เลือกมาสร้างบ้านอยู่ริมน้ำตรงนี้ เพื่อจะได้หลบหนีจากความวุ่นวายในเมืองออกมาใช้ชีวิตแบบสโลว์ไลฟ์ตามบริบทธรรมชาติ

อยู่กันเป็นครอบครัวในเรือนกลุ่ม

เพราะมีความทรงจำดี ๆ จากบ้านไม้มาก่อน ประกอบกับติดใจในผลงานการออกแบบโฮมสเตย์ บ้านสวนจันทิตาของทีม Studio Miti เจ้าของบ้านจึงติดต่อให้ คุณเติ้ล-เผดิมเกียรติ สุขกันต์ สถาปนิกจาก Studio Miti มาช่วยออกแบบบ้านพักผ่อนที่เป็น เรือนกลุ่มแบบไทย หลังนี้ให้

“เดิมตรงนี้เป็นท้องนาครับ เคยผ่านช่วงน้ำท่วมหนักปี 2554 มาแล้วด้วย ก็เลยต้องถมที่ให้พ้นจากระยะ น้ำท่วม แล้วยกโครงสร้างบ้านให้สูงเผื่อไว้ ความตั้งใจของเจ้าของบ้านคือจะชวนพี่ ๆ น้อง ๆ มาอยู่ด้วยกัน ทำให้ผมนึกถึงสถาปัตยกรรมแบบเรือนกลุ่ม โดยเริ่มต้นจากเรือนพี่เรือนน้องก่อน ถ้ามีคนมาเพิ่มก็ค่อยต่อเรือน ขยายออกไปเหมือนเลโก้ แต่ละเรือนมีฟังก์ชันแตกต่างกันคือมีเรือนนั่งเล่น เรือนครัว และเรือนห้องนอน โดยจะมีอยู่เรือนหนึ่งที่สแปนใหญ่กว่าเพื่อน  แต่รวม ๆ แล้วไม่อยากให้ดูเป็นบ้านใหญ่ที่มีลำดับชั้นอะไรมาก ก็เลยออกแบบให้ระดับหลังคาดูเท่า ๆ กัน ตัดชายคาให้เท่ากัน เวลามองไกล ๆ จึงเห็นเป็นกลุ่มอาคารที่มี ทางเดินใต้ชายคาเชื่อมต่อถึงกันได้”

เรือนกลุ่มแบบไทย
พื้นที่ใต้ถุนโรยกรวดไว้และปลูกต้นไม้กระถางเพื่อให้ดูแลง่าย โดยเรือนที่มีบันไดทางขึ้นนั้นมีห้องรับประทานอาหารอยู่ด้านบน ส่วนบริเวณใต้ถุนเป็นครัวเปิดและโต๊ะอาหารง่าย ๆ สำหรับคนในครอบครัว
นอกจากตัวบ้านจะมีชายคายื่นยาวแล้วยังเสริมด้วยฟาซาดไม้ระแนงเพื่อช่วยกรองแสงและลดทอนแรงปะทะจากสายฝน
พื้นที่กว้าง ๆ บริเวณใต้ถุนค่อนข้างร่มสบายและมีลมโกรกตลอดวัน จึงสามารถจัดวางโต๊ะเก้าอี้สำหรับใช้งานได้หลากหลาย
ส่วนครัวกั้นผนังไว้เป็นสัดส่วน โดยทำประตูไม้บานเฟี้ยมให้ปิดเมื่อเวลาไม่ใช้งานและช่วยพรางความรกตาได้ ด้านหน้ายังมีเคาน์เตอร์ไม้ที่ตัดแปลงมาจากตั่งไม้ในครัวไทยแต่ปรับระดับให้สูงขึ้นและแข็งแรงพอสำหรับการปรุงอาหารที่ต้องมีขั้นตอนโขลกหรือสับแบบไทยๆ
มุมนั่งเล่นรับลมใต้ถุนของเรือนหลักที่มีเฟอร์นิเจอร์ให้เลือกใช้หลากหลายไปตามความชอบ ทั้งแบบเก้าอี้ไม้ และชิงช้าไม้ เพราะเป็นมุมที่รับลมดีและเห็นวิวแม่น้ำได้เต็มตา

จัดตำแหน่งเรือนกลุ่มให้มีชานบ้านเป็นศูนย์กลาง

แม้จะวางตัวอาคารให้เป็นเรือนกลุ่ม แต่ก็ต้องมีทิศหลักของหน้าบ้านและหลังบ้าน โดยคุณเติ้ลเลือกใช้ ทิวทัศน์สวย ๆ ของแม่น้ำท่าจีนให้เป็นมุมเปิดสำหรับหน้าบ้าน ทางเข้าหลักจากถนนจึงเป็นเพียงซุ้มประตูที่เข้า มาเจอกับคอร์ตโปร่งตรงกลางล้อมรอบไปด้วยเรือนยกใต้ถุนสูง ขณะที่หลังบ้านยังมองเห็นผืนนาที่เจ้าของบ้าน มีแผนจะทำนาข้าวไรซ์เบอร์รี่พร้อมกับปลูกไม้ผลเพิ่มเองด้วย

เรือนหลักที่หันหน้าออกสู่แม่น้ำเป็นเรือนนั่งเล่นพักผ่อน โดยใช้พื้นที่ใต้ถุนเป็นพื้นที่อเนกประสงค์ที่มัก เปิดโล่งรับลมธรรมชาติช่วยลดการใช้เครื่องปรับอากาศในระหว่างวันลงได้ แต่ก็ทำบานเลื่อนกระจกปิดไว้ เมื่อต้องการความเย็นสบายในวันที่ร้อนอบอ้าว

“เรือนนี้มีสแปนใหญ่สุดเป็นเหมือนเรือนประธานที่ออกแบบให้มีที่นั่งเล่นมองออกไปเห็นวิวแม่น้ำ และตั้งใจกดบ้านฝั่งนี้ให้ต่ำแล้วเชื่อมด้วยชาน เพื่อให้มองวิวทะลุไปฝั่งนาข้าวได้ด้วย เวลากดชายคาให้ต่ำ ทำให้ภายในสลัว สายตาเราจะมองเห็นข้างนอกได้สว่างขึ้น นี่เป็นไอเดียที่ได้จากบ้านไทย และมุมนี้ก็เป็นมุมที่ ลมดีที่สุดเหมาะกับเป็นพื้นที่ส่วนกลางให้ทุกคนมาใช้งานด้วยกันได้เต็มที่ มีวิวดี ๆ รอบตัว การวางตัวอาคาร ก็รับลม ร่องน้ำก็รับลมและเปิดกว้างเพื่อให้เห็นวิวออกไปได้ไกลที่สุด รวมทั้งยังได้แสงธรรมชาติที่มาจาก ทิศตะวันออกเฉียงใต้ เจ้าของบ้านเลยชอบมานั่งเล่นเปียโนที่มุมนี้ มีหลาน ๆ มาอยู่ด้วย บางทีก็เข้าครัวด้วย กัน”

เหนือจากคอร์ตใต้ถุนบ้านนี้ขึ้นไปยังมีชานขนาดใหญ่กลางบ้านทำหน้าที่เชื่อมต่อและแจกจ่ายฟังก์ชัน ของชั้น 2 ออกไปทั้งในส่วนของห้องรับแขกที่จัดวางด้วยโซฟายาวนั่งสบายและมองเห็นวิวแม่น้ำได้สวยที่สุด อีกฝั่งของชานเป็นเรือนรับประทานอาหารที่รับกับวิวของทุ่งนาด้านหลัง ส่วนห้องนอนเป็นเรือนที่แยกตัว ออกไปอย่างชัดเจนทั้งเพื่อความปลอดภัยและเป็นส่วนตัว เพราะต้องเดินผ่านทางขึ้น-ลงหลักเท่านั้น

เรือนกลุ่มแบบไทย
เรือนหลักที่หันหน้าเปิดออกไปทางแม่น้ำท่าจีน ด้านล่างเป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กที่แข็งแรง และยกใต้ถุนให้สูงเพื่อเลี่ยงปัญหาน้ำท่วมถึงในอนาคต ส่วนชั้นบนเป็นบ้านไม้ที่เปิดรับลมสบาย
เมื่อขึ้นสู่ชั้นบนจะเห็นการปรับเปลี่ยนโครงสร้างมาใช้เป็นเหล็กเพื่อให้ตัวอาคารเบาแต่ยังคงความแข็งแรงและ ผสมผสานไปกับงานไม้ได้อย่างกลมกลืน
เรือนกลุ่มแบบไทย
ชานไม้กว้าง ๆ ที่เชื่อมเรือนทุกหลังเอาไว้ เป็นลานกิจกรรมแบบบ้านไทยดั้งเดิม เน้นใช้ไม้เก่าที่แข็งแรง ทนต่อแดดและฝนได้ดี ส่วนตัวเรือนนี้โดดเด่นด้วยรูปทรงของหลังคาปั้นหยาที่ยื่นยาวมาป้องกันแสงแดด
หลังคาไม้ซีดาร์ เป็นวัสดุหลังคาที่เข้ากับบ้านไม้มาก ๆ ทั้งยังแข็งแรงทนทานต่อทุกสภาพอากาศ ป้องกันแมลงและเชื้อราได้ดี แถมมีอายุการใช้งานยาวนาน
เรือนกลุ่มแบบไทย
สถาปนิกตั้งใจออกแบบให้ทุกเรือนมีระดับความสูงพอ ๆ กัน และมีชายคายาวเท่า ๆ กัน เพื่อให้ภาพรวมดูเป็นเรือนกลุ่มที่มีชานอยู่ตรงกลาง
เรือนกลุ่มแบบไทย
แยกพื้นที่ของเรือนออกจากชานด้วยสเต็ปบันไดซึ่งยังแฝงด้วยการเปิดช่องลมระหว่างขั้นบันไดเพื่อให้อากาศรอบ ๆ หมุนเวียนถ่ายเทได้ดี
ห้องรับแขกบนชั้น 2 ของบ้านมีผนังที่เป็นประตูกระจกบานเลื่อนทั้งสองด้าน สามารถเปิดออกได้กว้าง เพื่อรับลมและแสงธรรมชาติ พร้อมกับระเบียงกว้างที่มีประตูไม้บานเฟี้ยมไว้ช่วยกรองแสงหรือป้องกันฝนอีกชั้น
ตลอดระเบียงไม้ของห้องรับแขกคลุมไว้ด้วยชายคายาวให้นั่งชมวิวแม่น้ำได้สบาย และยังมีประตูไม้ บานเกล็ดผสมกับระบบปิดแบบบานเฟี้ยมที่เลือกเปิดหรือปิดให้สอดคล้องตามการใช้งาน
เรือนนี้เป็นฟังก์ชันของห้องรับประทานอาหาร มีตัวชานคั่นแยกออกจากเรือนรับแขกโดยปรับเปลี่ยนวัสดุปูพื้นเป็นกระเบื้องเพื่อให้ง่ายต่อการทำความสะอาด ส่วนผนังเป็นกระจกใสเปิดมุมมองเชื่อมต่อกับวิว
ห้องรับประทานอาหารแบบเป็นทางการพร้อมแพนทรี่เล็กๆ ซึ่งบิลท์อินจากวัสดุไม้ทั้งหมดให้กลมกลืนไปกับเฟอร์นิเจอร์
เรือนกลุ่มแบบไทย
ทางเดินยาวใต้ชายคาที่นำไปสู่เรือนนอนซึ่งอยู่ด้านในสุดเพื่อให้ได้ทั้งความสงบ ปลอดภัย และเป็นส่วนตัว

โครงสร้างผสมผสานให้เบาแต่แข็งแรง

จากแรงบันดาลใจในเรือนกลุ่มแบบไทยมาสู่กลิ่นอายของบ้านไม้ที่ไม่เจาะจงยุคสมัยแต่หยิบจับองค์ ประกอบความน่ารักของบ้านไม้ไทยดั้งเดิมมาใส่ไว้ในดีไซน์จุดต่าง ๆ ของบ้าน ทั้งพื้น ผนัง หน้าต่างบานเกล็ด บานเฟี้ยม บานกระทุ้ง และม่านบังตา ที่ช่วยกรองแสงและระบายอากาศ ผสมกับฟังก์ชันที่ให้ความสะดวก สบายเพื่อตอบรับไลฟ์สไตล์ของคนเมือง อีกทั้งยังดูแลง่ายและเจ้าของสามารถซ่อมแซมเบื้องต้นเองได้

เรือนกลุ่มแบบไทย
วัสดุหลักของตัวเรือนชั้นบนเน้นการใช้ไม้เก่าทั้งหมดเพื่อให้ได้อารมณ์ของบ้านไทยแบบดั้งเดิม
ระเบียงส่วนตัวภายในห้องนอนที่ออกแบบบานปิดไว้ให้มีฟังก์ชันหลากหลายทั้งเปิดออกแบบบานกระทุ้งเพื่อรับลมและกันฝนสาด หรือจะรวบเปิดแบบบานเฟี้ยมเมื่อต้องการชมธรรมชาติเต็มตา และยังเปิดเฉพาะบานเกล็ด เพื่อระบายอากาศในกรณีที่ปิดห้องทิ้งไว้
เรือนนอนมีขนาดกว้างใหญ่และยกฝ้าเพดานให้สูงกว่าเรือนนอนของบ้านไทยดั้งเดิม เพื่อความรู้สึกปลอดโปร่ง โดยใช้ผนังหัวเตียงเป็นส่วนกั้นแยกห้องน้ำเอาไว้
เพราะต้องการความสะดวกสบาย ห้องน้ำภายในห้องนอนจึงเน้นฟังก์ชันใช้งาน โดยผสมกลิ่นอายบ้านไทยร่วมสมัยไว้อย่างน่ารัก ทั้งเคาน์เตอร์ไม้ ผ้าม่าน และเหล็กดัดที่หน้าต่าง
ห้องนอนเล็กภายในเรือนนอนอีกหลังที่มีขนาดกะทัดรัดแต่อยู่ในมุมหน้าต่างที่เปิดออกสู่วิวแม่น้ำได้
หน้าต่างเรือนนอนที่ผสมผสานระหว่างบานเกล็ดไม้กับบานกระจกเพื่อการใช้งานที่แตกต่างกัน

“ยุคนี้ถ้าต้องการทำบ้านให้อยู่สบาย จะออกแบบให้เป็นบ้านไม้ทั้งหมดคงไม่ไหว เพราะดูแลยากด้วย ก็เลยต้องผสมผสานให้เหมาะกับวิถีชีวิตที่สบายขึ้น โครงสร้างใต้ถุนบ้านจึงใช้เป็นคอนกรีตผสมเหล็กที่แข็งแรง ทนทาน เสาค.ส.ล. ผนังก่ออิฐกรุไม้ ขณะที่ชั้นบนเป็นไม้เก่าที่ให้สัมผัสอบอุ่นผ่อนคลาย ภายนอกเป็น พวกมะค่า ประดู่ แดง ภายในเป็นไม้สัก บานประตูหน้าต่างก็อิงกับบ้านไทยเดิม โครงหลังคาเป็นเหล็ก เพื่อเลี่ยงปัญหาปลวก รับด้วยหลังคาไม้ซีดาร์ที่เบาแต่แข็งแรงและรับกับมุมมองของบ้านไม้ได้ดีมาก”

หน้าต่างสารพัดประโยชน์ เป็นการรวมฟังก์ชันของหน้าต่างบ้านไทยแบบต่าง ๆ มาไว้ด้วยกัน ทั้งบานกระทุ้ง บานเกล็ด และบานเฟี้ยม เพื่อให้เลือกใช้งานได้หลากหลาย
โครงสร้างเหล็ก เฉพาะชั้นบนที่ปรับเปลี่ยนมาใช้โครงสร้างเหล็กในส่วนของหลังคาเพื่อคงความแข็งแรง เบา และไม่ต้องกังวลปัญหาเรื่องปลวก
เรือนกลุ่มแบบไทย
ออกแบบทางลาดขึ้นสู่ชั้นบนของบ้านไว้ด้วยเพื่อเพิ่มความสะดวกสบายให้ผู้สูงวัยที่ต้องใช้รถเข็น
ที่นั่งและกันตก เป็นอีกไอเดียที่ประยุกต์จากบ้านไทยดั้งเดิม โดยเพิ่มฟังก์ชันของที่นั่งรับลมชมวิวไว้กับราวกันตกของระเบียง
ตู้ซ่อนระบบ ไอเดียทำกรอบไม้เพื่อพรางความรกตาและไม่น่ามองของพวกเครื่องคอมเพรสเซอร์ และงานระบบต่าง ๆ แบบที่มีช่องให้ระบายความร้อนได้ พร้อมประตูเปิด-ปิดสำหรับการซ่อมบำรุง

สถาปัตยกรรมอาจไม่ได้ถอดแบบความเป็นบ้านไทยมาทุกองค์ประกอบ แต่รายละเอียดยังคงกลิ่นอายของความเป็นไทยที่ปรับตัวให้เข้ากับยุคสมัย เพื่อให้เจ้าของบ้านสามารถใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้น จากเดิมที่ตั้งใจจะใช้เป็นบ้านพักผ่อนเฉพาะช่วงวันหยุด แต่ด้วยฟังก์ชันที่สบายท่ามกลางบริบทของ ธรรมชาติและความอบอุ่นของบ้านไม้ ที่นี่อาจเป็นบ้านครอบครัวที่พร้อมให้ต่อขยายเรือนเพิ่มกิจกรรมอื่น ๆ ขึ้นมาได้อีกในอนาคต

เจ้าของ : ครอบครัวหอรุ่งเรือง

สถาปนิก : Studio Miti โดยคุณเผดิมเกียรติ สุขกันต์


เรื่อง : ภัทรสิริ โชติพงศ์สันติ์

ภาพ : อนุพงษ์ ฉายสุขเกษม, กานต์ชนก บุญบำรุง

บ้านสวนริมน้ำ นครชัยศรี วิชาบ้านสวน 101 บทเรียนจากธรรมชาติและภูมิปัญญา

บ้านชั้นเดียวริมแม่น้ำ กลิ่นอายไทยๆ ที่เน้นบรรยากาศความเป็นส่วนตัว