สวนป่าโปร่ง สมดุลระหว่างความเปิดโล่งกับความร่มรื่นแบบธรรมชาติ
ที่ว่างข้างบ้านพื้นที่กว่า 1,200 ตารางเมตร มีสระว่ายน้ำขนาดใหญ่อยู่กลางแจ้งที่เพื่อนบ้านมองเห็นได้จากทุกด้าน แถมด้านหนึ่งยังเป็นตึกออฟฟิศสูง 5 ชั้น เจ้าของอยากได้ สวนป่าโปร่ง โล่ง ๆ สนามหญ้ากว้าง ๆ ไว้ตีกอล์ฟ เล่นกีฬา ออกกำลังกาย และต้องให้ความสำคัญกับความเป็นส่วนตัวในพื้นที่พักอาศัยมากที่สุด นักออกแบบจะแก้ปัญหาเหล่านี้ได้อย่างไร
“คุณวิน – ธาวิน หาญบุญเศรษฐ สถาปนิกและผู้ก่อตั้งบริษัท WARchitect เป็นคนออกแบบบ้านหลังนี้ แนะนำผมให้เข้ามาจัดสวนที่นี่ ซึ่ง คุณเอกชัย วิสาหะพานิช เจ้าของบ้านเองก็ได้เห็นผลงานของผมมาบ้างจาก รายการบ้านและสวนทีวี ครับ” คุณเต็นท์ – พุทธิพจน์ พงษ์ไพโรจน์ เริ่มเล่าถึงที่มาของ สวนป่าโปร่ง แห่งนี้ให้ฟัง
“เนื้อที่สวนทั้งหมดประมาณ 1,280 ตารางเมตร คุณพ่อชอบสวนทรอปิคัล คุณแม่ชอบดอกไม้และเดินออกกำลังกาย ลูกสาวชอบเล่นกีฬาเอ็กซ์ตรีม เช่น สเก็ตช์บอร์ด ลูกชายเล่นบาสเก็ตบอล เตะฟุตบอล เลี้ยงเต่าซูคาต้า เลี้ยงสุนัข และกิจกรรมที่ทำร่วมกันในบ้านคือการตีกอล์ฟครับ อยากได้สนามหญ้ากว้าง มีพื้นที่ให้น้องหมาวิ่งเล่น มีสนามพัตต์กอล์ฟ สวนต้องดูแลง่ายเพราะไม่มีคนสวน ไม่มีแม่บ้าน เจ้าของตัดหญ้า ตัดแต่งดูแลต้นไม้เองทั้งหมด เพราะอยากให้เป็นพื้นที่ส่วนตัวเฉพาะคนในครอบครัว
“บ้านมีขนาดโอเวอร์สเกล สวนก็มีขนาดใหญ่ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นสนามหญ้า มีสระว่ายน้ำขนาดใหญ่อยู่กลางแจ้งที่สามารถมองเห็นได้จากรอบบ้านทั้งสามด้าน ซึ่งด้านหนึ่งเป็นอาคารสูง 5 ชั้น ต้องลงต้นไม้ใหญ่ที่สูงพอที่จะบัง สร้างความเป็นส่วนตัวให้ได้มากที่สุด ทั้งต้นไม้ งานฮาร์ดสเคปต่าง ๆ บ่อเต่า ทางเดิน ต้องมีขนาดที่เหมาะสมกันทั้งหมด ถ้าเลือกต้นไม้ขนาดเล็กเกินไปก็จะดูเป็นต้นไม้จิ๋ว ผมไปดูต้นจริง ถ่ายรูปลองแปะในแบบ เทียบสเกลแบบเป๊ะ ๆ นำไปเปรียบเทียบที่หน้างานจริง ปรับแก้ให้ลงตัวเพื่อให้แน่ใจก่อนลงต้นไม้จริง ผมสำรวจพื้นที่ทั้งช่วงเช้า เที่ยง บ่าย เย็น เพื่อดูทิศทางแสง ปัจจัยต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลา โดยเฉพาะโซนสวนทรอปิคัลที่อยู่ข้างบ้านอีกฝั่ง
“เราเริ่มจากปลูกไม้ใหญ่ ผลักให้อยู่รอบสวนเพื่อสร้างความเป็นส่วนตัวและเปิดพื้นที่ตรงกลางเป็นสนามหญ้าให้กว้างมากที่สุด ตอนแรกเจ้าของอยากให้เป็นหญ้าจริงทั้งหมดครับ แต่ด้วยข้อจำกัดหลายอย่าง ผมเสนอให้บริเวณสนามพัตต์กอล์ฟใช้หญ้าเทียม เพื่อลดการดูแลรักษา ทั้งยังสามารถเตรียมพื้นที่ อัดพื้นด้านล่างได้แน่นไม่ทรุดตัว ปูแผ่นหญ้าเทียมแล้วจะมีความสม่ำเสมอ แน่นและเรียบเนียนกว่าหญ้าจริง และด้วยพื้นที่สนามหญ้าที่กว้างมาก ผมเพิ่มลูกเล่นด้วยการทำให้ต่างระดับเป็น 3 สเต็ป สนามพัตต์กอล์ฟจะสูงที่สุด แล้วค่อย ๆ ลาดลงทางด้านหน้าและด้านข้าง กั้นแบ่งแต่ละสเต็ปด้วยเส้นโค้งฟรีฟอร์ม เพื่อลดความเป็นเหลี่ยมมุมของสถาปัตยกรรมของตัวบ้านที่มีรูปทรงคล้ายกล่องสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ และยังใช้เส้นโค้งในส่วนต่าง ๆ ของสวน ไม่ว่าจะเป็นบ่อเต่า ทางเดิน หรือที่นั่งในสวนครับ
“จากนั้นวางทางเดินหลักในสวนที่ต้องมีระยะทางไกลพอสำหรับเดินออกกำลัง ทางเดินจะค่อนข้างกว้าง ซึ่งมาจากโจทย์ของคุณแม่ที่อยากเดินสบาย ๆ เดินสะดวก ไม่ชนกิ่งไม้ ไม่ต้องคอยระวังอะไรมาก ช่วงแรกทางเดินจะเป็นเส้นตรง จนถึงมุมสวนจะเป็นเส้นโค้งล้อไปกับบ่อเต่าทรงกลมและที่นั่งในสวนทรงโค้ง จบด้วยลานกว้างที่ใช้เป็นลานอเนกประสงค์ ถัดไปเป็นอีกความต้องการของลูกค้าคืออยากได้สวนครัวเพื่อปลูกผักใช้เป็นอาหารเต่าครับ เดิมต้องซื้อเศษผักวันละหลายกิโล เสี่ยงกับย่าฆ่าแมลง และต้องเสียเวลาล้างทำความสะอาดหลายรอบ ปลูกเองปลอดภัยกว่า ลดขั้นตอนการทำความสะอาด และรายจ่าย เน้นแปลงปลูกที่ดูแลง่าย ปลูกผักบุ้ง อัญชัน ฟักทอง มะละกอ ใบเตย และหม่อน ซึ่งเป็นอาหารโปรดของเต่า ปลูกผักสวนครัวทั่ว ๆ ไปที่ใช้ในครัวเรือนแซมร่วมด้วย ดินปลูกในกระบะใช้ดินก้ามปูและมูลไส้เดือนผสมรวมกันง่าย ๆ”
จากสวนครัวเรามองลึกผ่านบ้านเข้าไปเห็นสวนอยู่ไกล ๆ อีกด้านของบ้าน ทราบจากคุณเต็นท์ว่าคือโซนสวนทรอปิคัลของคุณพ่อ คุณเต็นท์พาเดินไปตามทางเดินแคบข้างบ้าน พ้นมุมบ้านมองไปทางขวาเห็นสวนในบรรยากาศที่ต่างออกไป “จริง ๆ แล้วสวนจะอยู่ข้างบ้านทั้งสองด้านนะครับ ไม่ใช่สวนหน้าบ้านและหลังบ้าน เนื่องจากการออกแบบที่สร้างให้เป็นพื้นที่ส่วนตัวของครอบครัวมากที่สุด ประตูทางเข้าบ้านจะถูกซ่อนไว้ สวนทั้งสองโซนจะมีทางเข้าแยกกันโดยไม่ต้องเดินผ่านบ้านครับ
“สวนทรอปิคัลนี้ไม่มีน้ำตก ลำธาร ไม่มีงานระบบเพื่อลดการดูแล แต่ก็เตรียมพื้นที่เผื่อไว้หากต้องการทำน้ำตกลำธารเพิ่มในอนาคตครับ ไฮไลต์คือสวนอยู่ติดห้องนั่งเล่นที่ผนังเป็นกระจกใสเต็มพื้นที่ตั้งแต่พื้นถึงโถงบันไดชั้น 2 ที่มองเห็นสวนได้ทั้งหมด สวนโซนนี้มีพื้นที่ 6.50 x 16 เมตร และมีกำแพงรั้วที่สูงถึง 10 เมตร ถือว่ามีระยะห่างระหว่างรั้วกับบ้านที่ค่อนข้างแคบ ผนังกระจกเต็มพื้นที่เมื่อแดดส่องจะร้อนมาก ต้องเพิ่มร่มเงาและความร่มรื่นด้วยไม้ใหญ่ที่ต้นต้องสูง แต่ก็ต้องลงปลูกได้ในที่แคบ ซึ่งเป็นโจทย์ที่ค่อนข้างยาก
“ด้านตรงข้ามอีกฝั่งของห้องนั่งเล่นก็เป็นผนังกระจกเต็มบานเช่นกัน สามารถมองเห็นสวนอีกฝั่งได้ทั้งหมด ด้วยสมาชิกในบ้านที่มีเพียงไม่กี่คน ลูกค้าอยากให้มองเห็นกันว่าใครทำอะไรอยู่ตรงไหน เป็นสาเหตุที่ทำให้สวนแห่งนี้ดูโล่ง ไม่มีต้นไม้ระดับกลางมาบังสายตา เป็นงานออกแบบที่เชื่อมต่อพื้นที่แบบ Inside out, Outside in และดึงธรรมชาติมาไว้ในบ้านให้ได้รู้สึกใกล้ชิดมากยิ่งขึ้นครับ” บ้านและสวนที่โปร่งโล่ง อากาศถ่ายเทได้ดี แสงแดดส่องถึง ช่วยลดความชื้นสะสม ลดความเข้มข้นของสารเคมีที่แฝงอยู่ในเฟอร์นิเจอร์และวัสดุตกแต่งภายในบ้าน มีสวนครัวสร้างแหล่งอาหารที่ดีภายในบ้าน ผังของบ้านและสวนที่จัดวางได้พอเหมาะพอดี มีทางเดินเชื่อมต่อบ้านกับพื้นที่สีเขียว ช่วยส่งเสริมการออกกำลังกายและปฏิสัมพันธ์ของคนในบ้าน เหล่านี้ล้วนสร้างสภาวะน่าสบายให้การอยู่อาศัย ส่งเสริมสุขภาพที่ดีทั้งกายและใจ นี่ไม่ใช่เทรนด์แต่เป็นสิ่งที่ควรทำ เพื่อรังสรรค์งานออกแบบที่เอื้อต่อสุขภาวะที่ดีในอนาคต
นิตยสาร บ้านและสวน ฉบับเดือนกุมภาพันธ์ 2569
เจ้าของ : คุณเอกชัย วิสาหะพานิช
ออกแบบ : TTT Tree Landscape โดยคุณพุทธิพจน์ พงษ์ไพโรจน์
เรื่อง : วชิรพงศ์ หวลบุตตา
ภาพ : สิทธิศักดิ์ น้ำคำ
