บ้าน ภ บ้านสถาปนิก ที่ออกแบบรองรับอนาคต
บ้านคอร์ตของสถาปนิก ขนาด 6 ห้องนอนสำหรับ 8 คนบนที่ดิน 130 ตารางวา ที่วางแผนตั้งแต่การวางผังบริเวณเพื่อใช้พื้นที่ได้คุ้มค่าที่สุด โดยออกแบบให้เป็นบ้านที่รองรับอนาคต ทั้งด้านฟังก์ชัน การดูแลรักษา และสร้างความหมายชีวิตให้ครอบครัว
Design Directory : ออกแบบ Atelier of Architects
บ้านทรงกล่องเรียบง่ายที่ภายนอกดูเหมือนปิดทึบทั้งหมด แต่เพียงพรางตาด้วยผนังอิฐที่ก่อเป็นช่องลมตรงที่จอดรถ เพื่อซ่อนคอร์ตที่เสมือนเป็นหัวใจของบ้านไว้ภายใน
ด้านหน้าบ้านเป็นที่จอดรถซึ่งอยู่ใต้ห้องนอนชั้น 2 ก่อผนังอิฐกึ่งทึบกึ่งโปร่งให้ทั้งบังตาเป็นช่องลม และใช้เป็น
ช่องมองจากภายในบ้าน
เมื่อ คุณเหลียง – ศัลยเวทย์ และคุณมิ้ม – ปิยะสุดา ประเสริฐวิทยาการ เปลี่ยนจากการอยู่คอนโดมิเนียมมานานกว่า 20 ปี มาสร้างบ้านใหม่บนที่ดิน 130 ตารางวา เพื่อรองรับการเป็นครอบครัวใหญ่ที่มีคนหลายวัยอยู่ร่วมกัน 8 คน จึงต้องคิดกันอย่างรอบคอบ แล้วยังเป็นการออกแบบบ้านตัวเองของคุณเหลียง ในฐานะที่เป็นสถาปนิกแห่ง Atelier of Architects จึงอยากให้เป็นบ้านที่รองรับอนาคต ทั้งด้านฟังก์ชัน การดูแลรักษา และสร้างความหมายชีวิตให้ครอบครัว
ที่มาของชื่อ “บ้าน ภ”
“จุดเริ่มต้นของ บ้าน ภ เนื่องจากการป่วยของคุณพ่อเมื่อ 4-5 ปีก่อน จึงคิดว่าน่าจะสร้างบ้านเพื่อมาอยู่ดูแลกัน จึงคิดให้เป็นบ้านที่มี 3 ครอบครัวอยู่รวมกันทั้งปู่ ย่า ตา ยาย และครอบครัวของตัวเอง แต่คุณพ่อผมเสียไปก่อนที่บ้านจะเสร็จ ซึ่งในระหว่างนั้นผมก็ได้ลูกสาวเพิ่มอีก 1 คน จึงมีสมาชิกของบ้านเป็น 8 คนเท่าเดิม” คุณเหลียงเล่าย้อนถึงที่มาของบ้าน “ชื่อบ้าน ภ มาจากพยัญชนะต้นของลูกทั้ง 3 คน คือ ภาดา ภีม และภิญญดา เพราะเห็นว่า ภ เขียนแล้วสวยดี จึงเรียงอิฐเป็นรูป ภ ที่ผนังหน้าบ้านด้วย”
ก่อผนังอิฐเรียงเป็นตัวอักษรตามชื่อบ้าน ภ ซึ่งมาจากพยัญชนะต้นของลูกทั้ง 3 คน คือ ภาดา ภีม และภิญญดา
บ้านในอนาคตที่อยู่สบายทุกช่วงวัย ดูแลกันเองได้ง่าย
เมื่อสถาปนิกสร้างบ้านตัวเอง จึงมีเรื่องให้ขบคิดมากมาย โดยคำนึงถึงการดูแลรักษาและการใช้งานในอนาคตเป็นพิเศษ “ออกแบบให้คนอื่นมามาก พอทำบ้านตัวเองซึ่งมีทั้งเด็กและผู้สูงอายุหลายคน จึงคำนึงถึงเรื่องความปลอดภัย อยู่สบาย เป็นสัดส่วน สงบ ใช้งานได้จริงสำหรับคนทุกช่วงวัย ที่สำคัญเน้นให้ดูแลรักษาง่ายก่อนเรื่องความสวยงาม จึงเป็นการออกแบบฟังก์ชันไม่ซับซ้อนและมีความสวยงามในตัวเอง ทั้งการออกแบบครีบผนังแนวตั้ง การทำช่องแสงให้แสงธรรมชาติเข้ามาสร้างชีวิตชีวาภายในสเปซ เลือกใช้สีโทนเทาๆที่ดูไม่ค่อยเลอะ ส่วนจุดที่ใกล้มือใกล้ตาใช้เป็นงานก่ออิฐ เพราะแม้จะเก่าหรือมีคราบเปื้อนก็ยังดูสวย รวมถึงการทำคอร์ตเป็นสวนโรยหินที่ไม่ต้องดูแลมากนัก”
ออกแบบช่องแสงแนวตั้งที่ทางเดิน โดยทำามุมเอียงให้ตรงกับตำาแหน่งดวงอาทิตย์ขึ้นในวันเกิดของคุณเหลียง ก็จะเห็นแสงอาทิตย์ขึ้นตรงกลางช่องพอดี เป็นดีเทลเล็กๆ ที่สร้างความหมายให้สเปซ
ออกแบบผนังให้เป็นตู้เก็บของตลอดแนว ทั้งเพื่อเพิ่มพื้นที่จัดเก็บแล้วยังช่วยป้องกันความร้อนผ่านเข้ามาได้ดี พร้อมทำช่องแสงเป็นแนวยาวด้านบน ซึ่งไม่ทำให้เสียความเป็นส่วนตัวและมีระดับความสูงที่สามารถเช็ดทำความสะอาดได้
ออกแบบเพดานรอบโถงกลมเป็นช่องแสงสกายไลต์ โดยทำเป็นช่องแคบและลึกเพื่อให้เป็นอินไดเร็กต์ไลต์ และมองไม่เห็นคราบเปื้อนของหลังคากระจก
บ้านคอร์ตคือคำตอบของการใช้พื้นที่ให้คุ้มค่า
บ้าน 2 ชั้นขนาด 6 ห้องนอนสำหรับ 8 คนดูจะแน่นกับขนาดที่ดิน 130 ตารางวา สถาปนิกจึงออกแบบตั้งแต่การวางผังบริเวณเพื่อใช้พื้นที่ได้คุ้มค่าที่สุด “หากสร้างบ้านไว้ตรงกลางตามปกติ พื้นที่สวนจะถูกแบ่งย่อยเป็นพื้นที่ขนาดเล็กจนปลูกต้นไม้ใหญ่ไม่ได้เลย อีกทั้ง 3 ด้านรอบที่ดินยังเป็นที่ว่าง ซึ่งอาจกลายเป็นตึกหรืออะไรก็ไม่รู้ จึงเลือกทำบ้านปิดทึบโดยรอบเป็นตัวยู (U) เพื่อเปิดคอร์ตยาร์ดด้านที่ติดอพาร์ตเมนต์ ซึ่งเป็นของครอบครัวเพราะเราควบคุมมันได้ อาจขัดกับทางทฤษฎีการออกแบบเพราะเป็นด้านทิศตะวันตกที่มีแดดร้อน แต่กลับกลายเป็นว่าพอตกบ่ายแก่ อพาร์ตเมนต์สูง 5 ชั้นจะช่วยบังแดดให้พื้นที่คอร์ตร่ม เด็กๆจึงออกมาวิ่งเล่นหรือจัดมุมกินข้าวนอกบ้านช่วงเย็นได้สบาย แต่ก็มีผลด้านความเป็นส่วนตัวเพราะจากอพาร์ตเมนต์จะมองเข้ามาในบ้านได้ จึงออกแบบผนังครีบแนวตั้งเพื่อช่วยบังมุมมอง แต่ในขณะเดียวกัน คนในบ้านก็ยังมองเห็นกันได้อยู่”
อาคารตัวยู (U) ล้อมคอร์ตที่เปิดไปเห็นอพาร์ตเมนต์ซึ่งเป็นของครอบครัว จึงออกแบบผนังบ้านเป็นครีบแนวตั้ง เพื่อบังมุมมองจากอพาร์ตเมนต์
แม้คอร์ตจะอยู่ด้านทิศตะวันตก แต่เมื่อพ้นบ่ายแก่ๆ ก็จะได้ร่มเงาจากอพาร์ตเมนต์สูง 5 ชั้น จึงออกมาทำกิจกรรมช่วงเย็นได้แบบไม่ร้อน
พื้นคอร์ตดูเรียบง่ายด้วยการโรยหินทั้งหมด ทั้งเพื่อบังฝาบ่อระบายนำ้าและเพื่อให้ดูแลรักษาง่าย เพียงใช้เครื่องเป่าลมเป่าเศษใบไม้ไปรวมกันก็ดูสะอาดตาแล้ว
ออกแบบช่องเปิดสูงจากพื้นถึงฝ้าเพดานให้เป็นได้ทั้งประตูและหน้าต่างที่สามารถเปิดต่อเนื่องกับคอร์ตได้การออกแบบผนังครีบแนวตั้งช่วยบังมุมมองจากอพาร์ตเมนต์ได้ดี และยังมองเห็นกันและกันได้
ห้องนั่งเล่น รับประทานอาหาร และแพนทรี่แบบเปิดโล่งดีไซน์เรียบง่ายตามฟังก์ชัน โดยทำตู้บิลท์อินตลอดแนวผนังต่อเนื่องให้เป็นทั้งตู้ เคาน์เตอร์ และที่นั่ง
ความหมายของครอบครัวที่ไม่เปลี่ยนแปลง
ครอบครัวที่ได้อยู่ร่วมกันคือความสุขแท้ซึ่งได้ถูกจารึกไปพร้อมกับการออกแบบบ้าน “ผมแฝงคุณค่าและทำบ้านให้มีความหมายสำหรับสมาชิกครอบครัว อย่างการเรียงอิฐเป็นอักษร ภ เพื่อให้ระลึกว่าบ้านนี้เป็นสถานที่ที่สร้างมาเพื่อพวกเขา และบริเวณโถงบันไดที่ทุกคนเดินผ่านบ่อย ออกแบบให้มี ‘หมุด’ เพื่อเป็นบันทึกของตัวบ้าน โดยเขียนวันเริ่มสร้างซึ่งเป็นวันเกิดคุณพ่อและวันเข้าอยู่เป็นวันเกิดคุณแม่ และในนั้นจะเป็นรูปเอ๊าต์ไลน์ของมือผม ภรรยา และลูก 3 คน เป็นการบันทึกว่าในวันที่เข้ามาอยู่ มือลูกๆยังเล็กเท่านี้ เมื่อเขาเติบโตแล้วย้อนกลับมาดูจะได้ระลึกถึงวันนั้น”
โถงบันไดเป็นพื้นที่ที่ทุกคนเดินผ่าน จึงทำเป็นห้องสมุดนำหนังสือที่หายากมูลค่าสูงไว้ชั้นบนๆ ส่วนหนังสือที่อยากให้ลูกหยิบอ่านก็วางไว้ระดับสายตาของเขา ซึ่งก็ได้ผล เพราะเด็กเดินผ่านทุกวัน บางครั้งก็นั่งอ่านตรงขั้นบันไดเลย ส่วนใต้บันไดเป็นที่เล่นดนตรีซึ่งต่อไปจะวางเปียโน เพราะผนังโค้งทำให้เสียงก้องดี
“หมุด” อยู่ตรงจุดศูนย์กลางโถงบันได โดยเขียนวันเริ่มสร้างซึ่งเป็นวันเกิดคุณพ่อและวันเข้าอยู่เป็นวันเกิดคุณแม่ และในนั้นเป็นรูปเอาต์ไลน์ของมือ เป็นการบันทึกช่วงเวลาที่น่าจดจำไว้กับตัวบ้าน และหากสังเกตให้ดี ปลายแหลมของชานพักชั้นบนจะตรงกับหมุดพอดี
ทำแท่นไม้ที่พอดีกับขนาดขั้นบันได เมื่อนำมาวางก็จะมีพื้นที่กว้างพอสำหรับตั้งบันไดยืดได้
ห้องทำางานของคุณเหลียงเสมือนเป็นกองบัญชาการที่คอยดูแลทุกคน เพราะเป็นจุดที่มองเห็นได้เกือบทุกห้องทั้งชั้นบนและชั้นล่าง
ห้องทำงานเป็นส่วนหนึ่งในห้องนอนที่เปิดเชื่อมต่อกันได้ โดยวางหัวเตียงไว้ด้านประตูเพื่อแบ่งสเปซ
ให้เป็นสัดส่วน
ห้องนอนใหญ่วางเตียงแบบลอยตัวไว้กลางห้องให้เดินได้รอบ ด้านหนึ่งเปิดไปสู่คอร์ตกลางบ้าน โดยทำเป็นระเบียงเล็กๆ แค่พอยืนได้เพื่อออกไปเช็ดกระจก อีกด้านทำตู้เก็บของตลอดแนวผนัง
แม้ห้องน้ำจะอยู่กลางบ้าน แต่ทำช่องแสงสกายไลต์ ทั้งเพื่อลดความอับชื้น ลดการใช้พลังงาน แล้วยังให้แสงธรรมชาติในแต่ละช่วงเวลาเข้ามาสร้างบรรยากาศให้ภายในห้อง
แยกพื้นที่ส่วนซักรีด ห้องแม่บ้าน และครัวภายนอกให้เป็นสัดส่วน พร้อมทำกระบะปลูกผักสวนครัวไว้ริมรั้ว
ทำช่องระบายน้ำสเตนเลสให้เป็นองค์ประกอบอาคารที่สวยงามด้วย ออกแบบพับปลายลงเล็กน้อยเพื่อกันน้ำไหลย้อนกลับ
แม้จะผ่านไปอีกหลายสิบปี แต่ละคนจะมีรูปแบบการใช้ชีวิตไม่เหมือนเดิม มีการปรับเปลี่ยนบ้านไปตามยุคสมัย แต่ความหมายของครอบครัวที่จารึกไว้จะยังคงอยู่ บ้านจึงกลายเป็นพื้นที่พิเศษ ซึ่งผู้มาเยือนอาจบอกได้เพียงว่าสวยงามน่าอยู่ แต่มีเพียง 8 คนนี้เท่านั้นที่จะรู้ซึ้งถึงความพิเศษที่ซ่อนอยู่ในความสงบและเรียบง่ายนี้
เจ้าของ : คุณศัลยเวทย์ – คุณปิยะสุดา ประเสริฐวิทยาการ
ออกแบบ : Atelier of Architects โดยคุณศัลยเวทย์ ประเสริฐวิทยาการ
เรื่อง : ศรายุทธ ศรีทิพย์อาสน์
ภาพ : ฤทธิรงค์ จันทองสุข
นิตยสารบ้านและสวน ฉบับกันยายน 2564
