งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิตบนสะดึงไม้

ในตอนนี้กระแสการปักผ้ากำลังฮิตมาก ๆ ไม่ว่าจะเป็นการเย็บปักบนสะดึงแบบธรรมดาด้วยลวดลายการปักผ้าแบบต่าง ๆ หรือ งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต บนสะดึงไม้ เช่น การปักดอกไม้ การปักใบไม้ ก็ดูสวยงามน่ารักน่าหาเวลาว่างไปนั่งปักผ้ามาก ๆ แต่ในตอนนี้การปักผ้าที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากคือการปักรูปคนแบบสามมิติและมีการสร้างเส้นผมให้สยายออกมาพริ้วไสวเหมือนเป็นเส้นผมจริง ๆ 

ผลงานสุดสร้างสรรค์นี้คือผลงานของ คุณเหิน – ชัยณรงค์ พูลอ่อน นักออกแบบที่สร้าง งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต บน สะดึงไม้ได้สวยงามและมีเอกลักษณ์ คุณเหินใช้สะดึงในการตรึงผ้าและใช้ไหมปักผ้ากับไหมพรมในการปักสร้างลวดลายซึ่งเป็นการปักรูปคนในแบบที่มีเส้นผมปลิวสวยออกมาจากผ้า ไม่ว่าจะเป็นการผูกปล่อยเส้นผมพริ้วสไว ผมหางม้าหรือแม้แต่การถักผมเปีย คุณเหิน ก็สร้างสรรค์ผลงานออกมาได้แบบมีชีวิตชีวาเป็นธรรมชาติมาก ๆ

 

เทคนิคขั้นพื้นฐานการปักดอกไม้

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

อุปกรณ์งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

1 สะดึงไม้ปักผ้า

2 ผ้าดิบสีขาว

3 ไหมปักผ้า

4 ไหมพรมสีต่าง ๆ

5 เข็มเย็บผ้า

6 กรรไกร

7 ปากกาสำหรับเขียนผ้า

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

ขั้นตอนการทำงานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

1 นำผ้าดิบสีขาวมาใส่เข้าไปในสะดึง แล้วดึงผ้าให้ตึงทุกทิศทาง จากนั้นเริ่มจากการออกแบบลวดลายโดยใช้ปากกาเขียนผ้าวาดลวดลายที่ต้องการจะปักลงบนชิ้นงานก่อน

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

2 เริ่มจากการทำผมสามมิติก่อน โดยเริ่มจากบริเวณที่เราวาดลายเส้นเป็นศรีษะ ให้แทงเข็มที่มีเส้นไหมพรมขึ้นมาจากด้านใต้สะดึงจุดที่หนึ่ง เว้นระยะความยาวของเส้นไหมพรมเท่ากับเส้นผมที่ต้องการ จากนั้นแทงเข็มลงไปที่ผ้าจุดที่สองให้เยื้องมาด้านขวาจากรูเข็มแรกเล็กน้อย แล้วแทงเข็มขึ้นมาจุดที่สามทางด้านขวา แล้วล็อกเส้นไหมพรมด้วยการแทงเข็มกลับไปที่จุดที่หนึ่ง ทำเช่นนี้ต่อไปเรื่อย ๆ จนครบเส้นรอบวงที่เราวาดเป็นศรีษะ

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

3 เก็บความเรียบร้อยด้านในเส้นผม ด้วยการใช้ไหมพรมสีเดิมเย็บเป็นเส้นตรงปิดให้เต็มพื้นที่ด้านในศรีษะ

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

4 ตัดไหมพรมที่เป็นห่วงแยกออกมาให้เป็นเส้นตรง

 

5 ใช้หวีขนาดเล็กหวีเส้นไหมพรมที่พันเกลียวอยู่ ให้คลายตัวออกเป็นเส้นผมตรงเส้นเล็ก ๆ

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

6 รวบเส้นไหมพรมเข้าด้วยกันจากนั้นใช้เส้นไหมพรมอีกหนึ่งเส้นมาผูกรอบไหมพรมทั้งหมด จัดทรงไหมพรมให้เหมือนการผูกผมคน  แล้วใช้กรรไกรตัดเส้นไหมพรมให้ความยาวสม่ำเสมอกัน

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

7  สร้างลวดลายกิ่งไม้ด้วยวิธีการเย็บแบบด้นถอยหลัง(BACKSTITCH) ปักเข็มขึ้นมาจากด้านหลังผ้าจุดที่ 1 แล้วปักเข็มลงไปในผ้าจุดที่ 2 ซึ่งอยู่ทางด้านขวาของจุดที่ 1 โดยให้ความยาวของเส้นไหมยาวประมาณ 0.5 เซนติเมตร จากนั้นปักเข็มขึ้นมาจากจุดที่ 3 ซึ่งอยู่ถัดมาจากจุดที่ 1 ด้านซ้ายมือ 0.5 เซนติมเตร แล่วปักเข็มลงจุดที่ 1

จากนั้นเริ่มต้นฝีเข็มใหม่โดยการปักจุดที่ 4 ซึ่งอยู่ถัดมาจากจุดที่ 3 ทางซ้ายมือ 0.5 เซนติเมตร  ทำเช่นนี้ต่อไปเรื่อย ๆ โดยรักษาระยะห่างให้สม่ำเสมอกัน

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

8 สร้าวลวดลายดอกไม้ด้วยการใช้วิธีปักเดซี่(LAZY DAISY STITCH) เริ่มด้วยการร้อยไหมปักเข้ารูเข็ม ขมวดปมให้เรียบร้อย แล้วแทงเข็มขึ้นมาที่จุดกึ่งกลางให้ปมอยู่ข้างใต้เว้นความยาวไหมปักไว้ 1.5 เซนติเมตร จากนั้นแทงเข็มลงมาในจุดที่ติดกันตามภาพ หน้าตาจะออกมาเป็นห่วงโซ่ ต่อด้วยการแทงเข็มขึ้นมาที่จุดกึ่งกลางด้านในของเส้นไหมปักความยาวไหมปัก 1.5 เซนติเมตร แล้วแทงเข็มไปฝั่งตรงข้ามให้ชิดติดกัน ทำกลีบต่อไปเหมือนเดิมโดยเริ่มจากจุดศูนย์กลางเดีบวกับกลีบแรก

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

9 สร้างลวดลายเกษรดอกไม้ด้วยการปักปมฝรั่งเศส (FRENCH KNOT) ปักเข็มขึ้นมาที่จุดกึ่งกลาง และม้วนด้ายทวนเข็มนาฬิกา หนึ่งหรือสองรอบเข็ม จากนั้นดึงไหมปักให้ตึงแล้วแทงเข็มลงที่จุดเดิม ค่อย ๆ รูดไหมจนสุด เท่านี้เราก็จะได้ปมฝรั่งเศสเป็นเการดอกไม้แล้ว

TIPS

การปักผ้าด้วยมือด้วยลายปักพื้นฐาน

1. การปักแบบด้นถอยหลัง ให้เป็นเส้นตามที่เราต้องการค่ะ หรือพูดง่าย ๆ คือการปักไหมไปด้านหลังแล้วแทงขึ้นไปด้านหน้านั่นเองค่ะ ง่ายมากเลยใช่ไหมล่ะคะ การปักแบบนี้เป็นการปักแบบเบสิคและใช้งานมากที่สุดเพราะทั้งง่ายแถมนำไปใช้ได้กับเส้นหลายรูปแบบอีกด้วย

2. การปักแบบด้นหรือการควิลท์ จะมีลักษณะเหมือนเส้นปะเลยค่ะ โดยการเย็บก็ง่ายไม่แพ้แบบแรก เพราะเป็นการเย็บแบบเดินหน้าให้มีระยะห่างที่ไม่กว้างมากแบบเท่า ๆ กัน เพื่อนสามารถเพิ่มลูกเล่นได้นะคะ ไม่ว่าจะเป็นการใช้ไหม 2 สีปักสลับกันในแต่ละช่องหรือจะใช้ลูกปัดร้อยเพิ่มก็ได้ค่ะ

3. การปักแบบเส้นตรง เป็นการปักที่ง่ายและเบสิคสุด ๆ เลยก็ว่าได้ค่ะ เพียงแค่ปักเข็มลงและแทงขึ้นมาตามปกติเท่านั้นเอง แต่ว่าการปักแบบนี้ก็ต้องวางแผนเหมือนกันนะคะว่าจะปักรูปแบบไหน ซึ่งส่วนใหญ่ก็มักจะใช้กับการปักรูปดอกไม้หรือใบไม้ที่มีรายละเอียดไม่เยอะค่ะ

4. การปักปมฝรั่งเศษ ซึ่งจะมีรูปร่างเป็นปมอันจิ๋ว ๆ ที่แอบมีรายละเอียดอยู่เล็กน้อย โดยการปักใช้วิธีแทงเข็มขึ้นมาและพันไหมรอบเข็ม 2-3 รอบจากนั้นปักเข็มลงไปยังจุดเดิมและดึงไหมให้ตึง แต่ระวังอย่าให้แน่นจนเกินไปนะคะ เห็นอันเล็ก ๆ แบบนี้แต่งานละเอียดอย่างการทำเกสรดอกไม้หรือการปักเป็นลายพื้นผิวให้กับรูปทรงอื่น ๆ ก็ต้องพึ่งการปักแบบนี้เลยค่ะ

5. การปักแบบก้านดอกไม้ หรือการปักเป็นเส้นแบบ 2 ชั้น ดูแล้วจะเหมือนกับก้านของดอกไม้เลยใช่ไหมล่ะคะ แต่การปักแบบนี้ก็นำไปปักเป็นเส้นขอบแบบอื่น ๆ ได้เหมือนกัน ทั้งเส้นตรงและเส้นโค้งเลยค่ะ ส่วนวิธีการปักจะคล้ายกับการด้นพียงแต่จะปักแบบให้เส้นซ้อนกันในแนวเฉียงนั่นเองค่ะ

6. การปักห่วงโซ่ เป็นการปักที่เหมาะมากค่ะ สำหรับใครที่อยากได้เส้นขอบมีรายละเอียดสวย ๆ และโดดเด่นสะดุดตา วิธีการคือเริ่มปักโดยแทงเข็มขึ้นมาแล้วปักลงไปยังจุดเดิมเลยค่ะ แต่ก่อนที่จะดึงไหมให้ตึงให้แทงเข็มขึ้นยังจุดถัดไปโดยให้ปลายไหมพันล้อมไว้จากนั้นค่อย ๆ ดึงให้ตึงได้เลยค่ะ

7. การปักแบบทึบ จะมีลักษณะเป็นผืนทึบทั้งหมด ส่วนรูปทรงที่จะปักก็แล้วแต่เราจะสร้างสรรค์ได้เลยค่ะ ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะใช้กับการปักใบไม้หรือกลีบดอกไม้ โดยการปักนั้นจะเป็นการแทงเข็มขึ้นและปักลงไปตามปกติ เพียงแค่ให้อยู่ในกรอบของรูปทรงที่ต้องการเท่านั้นเอง เห็นง่าย ๆ อย่างนี้ แต่ก็แอบใช้ฝีมือโดยการปักให้ชิดและมีความยาวของเส้นที่เหมาะสมด้วยนะคะ

8. การปักแบบขนนก ที่ดูแล้วเหมือนเส้นพริ้วไหมแบบไขว้กันเป็นกิ่งก้าน การปักแบบนี้เลยเหมาะกับการปักเป็นรูปทรงที่มีอยู่ในธรรมชาติ อย่างก้านใบไม้ สาหร่าย ขนนก ซึ่งจะใช้ร่วมกับการปักแบบอื่น ๆ หรือจะปักเป็นเส้นขอบก็ได้เหมือนกันค่ะ ซึ่งวิธีการนั้นจะเริ่มด้วยการแทงเข็มขึ้นมาและปักลงไปยังจุดถัดไปที่อยู่ด้านข้าง โดยก่อนที่จะดึงไหมให้ตึงนั้น ให้แทงเข็มขึ้นมายังตำแหน่งที่อยู่ระหว่างจุดแรกกับจุดที่สองโดยเยื้องไปด้านล่าง และอย่าลืมที่จะให้ปลายไหมอ้อมอยู่ด้านล่างด้วยนะคะ

9. การปักที่ดูเหมือนกับผมเปียแบบนี้มีวิธีการที่ง่ายมากค่ะ เพียงแค่หลังจากแทงเข็มขึ้นมาและปักลงไปตามปกติแล้ว การแทงเข็มขึ้นมาอีกครั้ง ให้แทงทะลุผ่านปลายไหมในเส้นแรกแทนการเว้นระยะนั่นเองค่ะ เป็นการปักอีกแบบที่เหมาะกับการนำไปใช้ปักเส้นขอบ แถมเป็นการปักที่ไม่ว่าจะดูจากด้านหน้าหรือด้านหลังผ้าก็จะมีหน้าตาที่เหมือนกันเลยค่ะ

10. การปักห่วงโซ่แบบเดี่ยว ที่จะคล้ายกับการปักห่วงโซ่แบบปกติแต่คราวนี้ห่วงแต่ละอันจะแยกกันแบบอิสระค่ะ ซึ่งการปักจะมีวิธีที่เหมือนกัน แต่การเริ่มปักห่วงถัดไปจะไม่จำเป็นต้องติดกับห่วงอันเดิมค่ะ จะใช้วิธีการปักลงไปใต้ผ้าและแทงขึ้นไปยังตำแหน่งไหนก็ได้ วิธีการเดิมแค่เปลี่ยนรูปแบบนิดหน่อยก็ได้ลายปักแบบใหม่แล้วล่ะค่ะ ใครที่อยากปักกลีบดอกไม้ก็ลองนำลายนี้ไปใช้ได้นะคะ

ขอบคุณข้อมูลจาก

http://www.blisby.com/blog/stitches-every-embroiderer-should-know/

8 ไอเดีย ต่อยอดงานปักผ้า เพื่อเป็นชิ้นงานสุดสร้างสรรค์

 

งานปักผ้าสามมิติแบบมีชีวิต

 

 

ขอบคุณ 

คุณเหิน – ชัยณรงค์ พูลอ่อน

ติดตามผลงานของครูเหินได้ที่

Facebook : Hern Chainarong

Instagram : Chainarong111

 

ขอบคุณสถานที่

ร้าน Little Friends Beyond B&B

 

เรื่อง : อรพรรณ วัจนะเสถียรกุล

ภาพ : อนุพงษ์ ฉายสุขเกษม

สไตล์ : suanpak