โรคพืช

รู้ทันโรคพืช และเทคนิคดูแลสุขภาพต้นไม้ด้วยตัวเองอย่างง่าย ๆ

โรคพืช
โรคพืช

ใคร ๆ ก็อยากให้พืชผักที่ปลูกมีสุขภาพดี แต่ผู้ปลูกทุกคนล้วนรู้ดีว่าพืชและ โรคพืช เป็นของคู่กัน หลายครั้งเราสังเกตเห็นพืชมีความผิดปกติเกิดขึ้น ไม่ว่าจะแสดงออกด้วยอาการใบเหลือง ใบหงิก ใบไหม้ ใบเป็นจุด ต้นเหี่ยว ต้นแคระแกร็น กระทั่งตายลงจนเก็บผลผลิตไม่ได้ อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุใด แล้วมีวิธีไหนบ้างที่จะช่วยให้พืชเติบโตได้อย่างแข็งแรง ออกดอกผลได้ดังใจหวัง

โรคพืช

หนังสือชุดคู่มือการเกษตร เรื่อง รู้ทันโรคพืช รวบรวมและเรียบเรียงจากประสบการณ์ของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อุดมศักดิ์ เลิศสุชาตวนิช ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งมาช่วยไขข้อข้องใจเกี่ยวกับอาการผิดปกติต่าง ๆ ที่เกิดกับพืชปลูก เพื่อให้ผู้อ่านได้รับความรู้ความเข้าใจในโรคพืชเบื้องต้น เป็นคู่มือดูแลสุขภาพต้นไม้ด้วยตัวเอง

โรคพืช

สำหรับผักสวนครัวที่นิยมปลูกกัน ไม่ว่าจะเป็นผักกินใบอย่างผักบุ้ง คะน้า กวางตุ้ง กะหล่ำปลี ฯลฯ หรือผักกินผลนั้นเกิดโรคได้หลายโรค บางโรคมีอาการคล้ายกันจนทำให้ไม่แน่ใจว่าที่คิดว่ารู้นั้นเข้าใจถูกต้องหรือไม่ โดยเฉพาะอาการใบเหลืองแบบต่าง ๆ ซึ่งอาจทำให้การป้องกันและรักษาโรคไม่ได้ผลหรือไม่มีประสิทธิภาพ สำนักพิมพ์บ้านและสวน รวมตัวอย่างโรคพืชที่พบเจอกันบ่อย ๆ พร้อมวิธีจัดการโรคเบื้องต้นมาแนะนำให้รู้จักกัน 

โรคราน้ำค้างโหระพา

อาการ ใบด้านบนมีสีเหลืองเป็นแถบ ด้านใต้ใบพบกลุ่มของสปอร์สีเทาเป็นขุยฟู ต่อมาเนื้อใบส่วนที่เป็นสีเหลืองจะตาย เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือดำ อาการของโรคจะเกิดขึ้นกับใบแก่ที่อยู่ส่วนล่างของทรงพุ่มก่อน

โรคพืช

การจัดการโรคเบื้องต้น 

  • แช่เมล็ดพันธุ์ในน้ำอุ่นอุณหภูมิ 52-55 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 20-30 นาที ก่อนปลูก
  • ปลูกโหระพาให้มีระยะห่างระหว่างต้นและหมั่นตัดแต่งทรงพุ่มไม่ให้แน่นทึบเพราะความชื้นในทรงพุ่มสูงจะทำให้เกิดโรคและแพร่ระบาดได้ง่าย
  • ป้องกันด้วยการใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อราไตรโคเดอร์มา หรือเชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส

โรคราสนิมขาวผักบุ้ง

อาการ เริ่มแรกเกิดจุดสีเหลืองขนาดเล็กบริเวณส่วนบนของใบ ต่อมาจะขยายเป็นแผลไหม้ ใต้ใบเห็นจุดสีขาวนวลของเชื้อรา เมื่อโรคระบาดมากจะทำให้ใบแห้งตาย

การจัดการโรคเบื้องต้น 

  • ตัดใบ ถอนต้น และเก็บเศษซากที่เป็นโรคออกจากแปลงปลูก รวมถึงวัชพืชและผักบุ้งป่าบริเวณรอบ ๆ
  • ระมัดระวังการให้น้ำ โดยเฉพาะขณะมีโรคระบาด เพราะจะทำให้เชื้อกระจายจากต้นที่เป็นโรคไปยังต้นข้างเคียงได้
  • ป้องกันด้วยการใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อราไตรโคเดอร์มา หรือเชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส

โรคราแป้ง

อาการ พบเส้นใยหรือสปอร์ของเชื้อเจริญปกคลุมผิวพืชเป็นผงขาวคล้ายแป้งหรือฝุ่นเกาะติดอยู่บนใบ ถ้าเป็นกับใบอ่อนในพืชบางชนิดจะทำให้ใบหงิกงอ ถ้าเป็นส่วนตาของพืชจะไม่เจริญ กิ่งที่เป็นโรคนาน ๆ อาจแห้งตายในที่สุด

โรคพืช
ราแป้งแตงกวา
ราแป้งตำลึง

การจัดการโรคเบื้องต้น 

  • หลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้วให้ทำลายเศษซากพืชที่เคยเป็นโรคโดยไถกลบและปลูกพืชหมุนเวียน

โรคใบจุดคะน้า

อาการ เกิดโรคกับพืชตระกูลกะหล่ำ ได้แก่ คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก บรอกโคลี ผักกาดขาว และผักกวางตุ้ง เป็นต้น อาการส่วนมากสังเกตได้ชัดเจนบนใบซึ่งจะเกิดเป็นแผลจุดเล็ก ๆ สีเหลือง ต่อมาแผลขยายใหญ่ขึ้นเป็นสีน้ำตาลเข้มถึงดำ แผลมีลักษณะเป็นวงค่อนข้างกลมเรียงซ้อนกันเป็นชั้น ๆ

โรคพืช

การจัดการโรคเบื้องต้น 

  • ใช้เมล็ดพันธุ์ที่ปลอดเชื้อ หรือฆ่าเชื้อที่อาจติดมากับเมล็ดโดยแช่ในน้ำอุ่น 49-50 องศาเซลเซียส นาน 20-25 นาที
  • กำจัดวัชพืชในแปลงปลูกไม่ให้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของเชื้อโรค
  • ป้องกันด้วยการใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส

โรคเน่าเละของพืชผัก

อาการ เริ่มแรกพืชแสดงอาการฉ่ำน้ำ ต่อมาแผลจะเน่าลุกลามขยายเป็นบริเวณกว้าง มีเมือกเยิ้ม ส่งกลิ่นเหม็น อารการของโรคพัฒนาอย่างรวดเร็วในสภาพอากาศร้อนจัดและมีฝนตกชุก

โรคพืช

การจัดการโรคเบื้องต้น 

  • กำจัดเศษซากพืชและวัชพืชในแปลงให้หมดก่อนการปลูกผักแต่ละรุ่น แล้วไถพลิกกลับดินตากแดด 2-3 ครั้ง โดยทิ้งระยะให้ห่างกันพอสมควร เพื่อลดการสะสมของเชื้อโรคในดิน
  • ควบคุมแมลงศัตรูพืชต่าง ๆ ในแปลงปลูก โดยเฉพาะหนอนและแมลงปากกัด
  • เมื่อเริ่มพบต้นเป็นโรคควรรีบขุดถอนทิ้งนอกแปลงปลูก
  • ป้องกันด้วยการใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส

โรคขอบใบทองหรือเน่าดำ

อาการ ใบเหลืองจากขอบใบแล้วลามลึกเข้ามาในเนื้อใบเป็นรูปตัววี เส้นใบบริเวณนี้จะมีสีน้ำตาลดำ ต่อมาเกิดอาการแห้งจากขอบใบ ใบเหี่ยวเฉาหรือหลุดจากต้น

ขอบใบทองกะหล่ำปลี
ขอบใบทองคะน้า

การจัดการโรคเบื้องต้น 

  • ใช้เมล็ดพันธุ์ที่รับรองปลอดโรค
  • ขุดตอเก่ามาทำลาย และควรเก็บเกี่ยวผลผลิตด้วยการถอนต้นแทนการตัดหัวแล้วทิ้งตอไว้ในแปลงปลูก
  • ป้องกันด้วยการใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส

อ่านต่อหน้า 2