KENGO KUMA จากเด็กชายที่เผลอรักสนามกีฬาโอลิมปิก สู่ผู้ออกแบบสนามกีฬาโอลิมปิก โตเกียว 2020

สถาปนิกที่กล้าก่อตั้งบริษัทในช่วงเวลาที่ญี่ปุ่นกำลังเผชิญกับวิกฤติฟองสบู่แตก ชายที่หลงรักสถาปัตยกรรมตั้งแต่วัยแตะหลักสิบเคยตามไปดูผลงานของ Frank Lloyd Wright กับบริษัททัวร์จนครบ 100 แห่ง ได้เห็นโลกจนทำให้เขาตระหนักได้ว่าสถาปัตยกรรมนั้นเกี่ยวพันกับชีวิตของผู้คนในสหรัฐอเมริกามากเพียงใด ซึ่งผิดกับบ้านเกิดของเขาในขณะนั้นที่ชีวิตประจำวันของผู้คนและสถาปัตยกรรมส่วนมากไม่เชื่อมต่อกัน

ชวนอ่านเรื่องราวของ Kengo Kuma สถาปนิกญี่ปุ่นที่ทรงอิทธิพลทางความคิด ผู้ที่ออกแบบตั้งแต่สถาปัตยกรรมยันรองเท้าวิ่ง และสรรสร้างในสิ่งที่วงการสถาปัตยกรรมร่วมสมัยของญี่ปุ่นต้องยอมรับในความสามารถของเขา

ภาพถ่ายโดย J.C. Carbonne | https://kkaa.co.jp/about/kengokuma/

หากพูดถึงวงการสถาปัตยกรรมร่วมสมัยของญี่ปุ่นหรือของโลก เชื่อว่าหลายคนคงคุ้นชื่อ Kengo Kuma เป็นอย่างดี จากความลุ่มหลงในธรรมชาติและสถาปัตยกรรมแบบดั้งเดิมของประเทศบ้านเกิด ชายผู้เป็นทั้งอาจารย์ของนักศึกษาภาควิชาสถาปัตยกรรมมหาวิทยาลัยโตเกียว และผู้ก่อตั้ง Kengo Kuma & Associates ได้สร้างสุนทรีย์ทางโครงสร้างขึ้นในโลกของสถาปัตยกรรมด้วยการดึงเอาความงดงามที่ซ่อนอยู่ภายในวัสดุต่าง ๆ มาผสานเข้ากับแนวคิดรักษ์ธรรมชาติและสถาปัตยกรรมแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่น จนเกิดเป็นผลงานมาสเตอร์พีซอย่างพิพิธภัณฑ์ Yusuhara Wooden Bridge แห่ง Tarogawa หรือ Asakusa Culture Tourist Information Center หรือ The Great (Bamboo) Wall House ใกล้กับกรุงปักกิ่ง และอีกมากมาย

พิพิธภัณฑ์สะพานไม้ยูสุฮาระ (Yusuhara Wooden Bridge Museum)
พิพิธภัณฑ์สะพานไม้ยูสุฮาระ (Yusuhara Wooden Bridge Museum) ออกแบบโดย Kengo Kuma & Associates | ภาพถ่ายจาก http://kkaa.co.jp/

Did you know?

พิพิธภัณฑ์สะพานไม้ยูสุฮาระ สร้างเชื่อมระหว่างพื้นที่สองฝั่งในหุบเขา ตัวสะพานถูกค้ำยันไว้ด้วยเสาไม้หุ้มโครงสร้างเหล็กภายในเพียงต้นเดียว แล้วใช้การกระจายน้ำหนักของโตวกงได้อย่างน่าตื่นตาตื่นใจ อ่านต่อบทความนี้  | DOUGONG (โตวกง) ชิ้นส่วนเล็ก ๆ ที่แบกรับภาระอันยิ่งใหญ่ ในสถาปัตยกรรมแห่งเอเชียบูรพา 

Kengo Kuma
Asakusa Culture and Tourism Center โดย Kengo Kuma & Associates | ภาพถ่ายโดย Takeshi Yamagishi | แหล่งที่มา https://www.archdaily.com/251370/asakusa-culture-and-tourism-center-kengo-kuma-associates
Great (Bamboo)
Great (Bamboo) ภาพถ่ายโดย Satoshi Asakawa | แหล่งที่มา https://www.world-architects.com/de/kengo-kuma-and-associates-tokyo/project/great-bamboo-wall

Kengo Kuma เกิดที่เมืองโยโกฮาม่า จังหวัดคานากาว่า ในปี ค.ศ.1954 ความสนใจต่อสถาปัตยกรรมของเขาเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 1979 เมื่อพ่อผู้เป็นสถาปนิกเช่นเดียวกับเขาได้พาเด็กชายวัย 10 ขวบในขณะนั้นไปเที่ยวชม Olympic Gymnasium ผลงานของ Kenzo Tange ที่โตเกียว และนับตั้งแต่วันนั้น ความยิ่งใหญ่ของสนามกีฬาที่เขาได้ไปเจอที่ถึงแม้จะดูโดดเด่นและแตกต่างจากสิ่งก่อสร้างที่อยู่โดยรอบ แต่กลับถ่ายทอดความเป็นญี่ปุ่นออกมาได้อย่างยอดเยี่ยม ก็ติดตรึงอยู่ในใจของเด็กชาย Kuma เรื่อยมา ในบทสัมภาษณ์กับ NY Times เมื่อปี ค.ศ. 2018 Kuma เคยกล่าวถึงผลงานนี้ว่า “Tange เล่นกับแสงราวกับเขาเป็นพ่อมด”

Yoyogi National Gymnasium โดย Kenzo Tange ภาพถ่ายโดย Flickr User: kanegen | แหล่งที่มา https://www.archdaily.com/109138/ad-classics-yoyogi-national-gymnasium-kenzo-tange

หลังจบการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยโตเกียวในปี ค.ศ.1979 Kuma ก็เข้าทำงานที่บริษัทสถาปัตยกรรมยักษ์ใหญ่อย่าง Nihon Sekkei และ Toda Corporation แล้วย้ายไปศึกษาต่อที่ Columbia University (ระหว่างปี ค.ศ. 1985-1986)

ช่วงที่อาศัยอยู่ในอเมริกา เขาออกตระเวนดูบ้านของ Frank Lloyd Wright สถาปนิกผู้เป็นตำนานตลอดกาลของสหรัฐฯกว่าร้อยหลัง ส่วนใหญ่เขาไปกับบริษัททัวร์ Kuma เล่าว่า ความกระตือรือร้นที่แผ่ออกมาจากตัวไกด์ระหว่างการบรรยาย ทำให้เขาตระหนักได้ว่าสถาปัตยกรรมได้รับความสำคัญ และเกี่ยวพันกับชีวิตของผู้คนในสหรัฐอเมริกามากเพียงใด ผิดกับญี่ปุ่นในขณะนั้น ที่ชีวิตประจำวันของผู้คนและสถาปัตยกรรมส่วนมากไม่เชื่อมต่อกัน

ภายหลังเขากลับมาที่ญี่ปุ่น เขาเปิดบริษัทออกแบบของตัวเองในชื่อ Spatial Design Studio ขึ้นในปี ค.ศ.1987 โดยมี M2 เป็นผลงานอย่างเป็นทางการชิ้นแรก ก่อนที่ Kengo Kuma & Associates จะถือกำเนิดขึ้นในปี ค.ศ. 1990 หรือสามปีให้หลังจากที่เขากลับมาจากอเมริกา ซึ่งตรงกับช่วงเวลาที่ญี่ปุ่นกำลังเผชิญกับวิกฤติฟองสบู่แตกพอดี

ในช่วงนี้งานสถาปัตยกรรมแบบ Post Modernism ที่ดูยิ่งใหญ่อลังการกลายเป็นสิ่งต้องห้าม แต่แทนที่จะไปต่างประเทศเหมือนเพื่อนสถาปนิกคนอื่น ๆ ในรุ่นเดียวกัน คุมะซังกลับใช้โอกาสนี้ค้นหาความสุนทรีย์จากงานฝีมือขนาดเล็ก มุ่งความสนใจไปยังการเรียงตัวขององค์ประกอบขนาดเล็ก ซึ่งในภายหลังกลายเอกลักษณ์ประจำตัวในงานออกแบบของเขาเอง

M2 Building
M2 Building อาคารสไตล์ Post-Modern ผลงานหลักชิ้นแรกของ Spatial Design Studio | ภาพถ่ายจาก Kengo Kuma Architects | แหล่งที่มา https://www.archdaily.com/179653/ad-on-the-streets-m2-building-by-kengo-kuma

นอกจากลวดลายที่ซ้ำกันไปมาของวัสดุพื้นฐานอย่าง ไม้ หิน และดิน ที่ก่อให้เกิดความต่อเนื่องขึ้นท่ามกลางสภาพแวดล้อม ขนาด และระบบการก่อสร้างที่เหลื่อมล้ำแล้ว สถาปัตยกรรมในแบบของ Kuma ยังเน้นไปที่การส่งเสริมความสัมพันธ์ของสิ่งก่อสร้างกับธรรมชาติมากกว่าการครอบครองแบบเผด็จการ เขามองว่าตึกและอาคารคือกรอบรูปที่ช่วยขับเน้นความสวยงามของธรรมชาติ หรือช่วยส่งเสริมให้สภาพแวดล้อมที่อยู่มาก่อนหน้ายังคงเป็นเนื้อเรื่องเดียวกัน โดยมีประวัติศาสตร์และภูมิทัศน์เป็นธีมหลักที่ปรากฎอยู่ในผลงานทุกชิ้น

Starbucks Coffee โดย Kengo Kuma & Associates
Starbucks Coffee โดย Kengo Kuma & Associates ภาพถ่ายโดย Masao Nishikawa | แหล่งที่มา https://www.archdaily.com/211943/starbucks-coffee-kengo-kuma-associates

Did you know? 

Starbucks Coffee สาขา Dazaifu Tenmangu ในฟุกุโอะกะ โดย Kengo Kuma and Associates  Fukuoka คาเฟ่สุดเท่ที่ได้แรงบันดาลใจมาจากศาลเจ้าชินโต สร้างขึ้นจากท่อนไม้ 2,000 ท่อน ที่มีขนาดความยาวต่างกัน โดยท่อนไม้ทั้งหมดหากนำมาเรียงต่อกันแล้ว ความยาวของมันจะไปไกลถึง 4.4 กิโลเมตร

เป็นเวลา 30 กว่าปีแล้วที่ชื่อ Kuma โลดแล่นอย่างเฉิดฉายอยู่ในวงการสถาปัตยกรรม เขาเป็นอาจารย์ผู้ให้ความรู้แก่นักศึกษาในมหาวิทยาลัยชั้นนำมากมายทั้งในและนอกประเทศญี่ปุ่น เขาได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยเคโอ (Keio University) ผลงานของเขาได้รับการยกย่องและรางวัลมากมายในระดับสากล ยกตัวอย่างเช่น Global Award for Sustainable Architecture ประจำปี 2016

และจากเด็กชายวัย 10 ขวบ ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากสนามกีฬาโอลิมปิกของ Kanzen Tange ในวันนั้น วันนี้เขาได้รับคัดเลือกให้เป็นผู้ออกแบบสนามกีฬาสำหรับงานโอลิมปิกประจำปี 2020 ที่เวียนมาจัดที่กรุงโตเกียวอีกครั้งหนึ่ง

Kengo Kuma
Tokyo 2020 Olympic Stadium

ล่าสุด ครั้งแรกของ Kuma ในการร่วมมือกับ ASICS ออกแบบและผลิตรองเท้าวิ่งที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมรุ่นพิเศษในชื่อ “Metaride AMU” อ่านต่อบทความนี้ | METARIDE AMU รองเท้าวิ่งเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมจาก ASICS ออกแบบโดย KENGO KUMA

 

ภาพจาก asics.com

เรื่อง: พิชชามล
ภาพปก: J.C. Carbonne | https://kkaa.co.jp/about/kengokuma/
ชมผลงานทั้งหมดของเขาได้ที่ https://kkaa.co.jp/