โรคความดันสูง (Systemic hypertension) ในสัตว์เลี้ยงใกล้ตัวกว่าที่คุณคิด

โรคความดัน
โรคความดัน

โรคความดันสูงเป็นโรคที่พบมากในคน จากการประมาณการขององค์กรอนามัยโลกว่ามีผู้ป่วยด้วยโรคความดันสูงทั่วโลกอยู่ประมาณ 1.13 พันล้านคน จากประชากรทั้งโลก 7.7 พันล้านคน หมอก็เป็นคนหนึ่งที่มีโรคความดันสูงเป็นโรคประจำตัว และ โรคความดันสูงในสัตว์เลี้ยงก็เป็นโรคที่ได้รับการวินิจฉัยน้อยกว่าความเป็นจริง

ดังนั้น วันนี้เราจะทำความรู้จักกับ โรคความดันสูง ในสัตว์เลี้ยงกันครับ

 

ถาม: คุณหมอเจอเคสความดันสูงในหมาและแมวบ่อยมากไหมคะ

ตอบ: ในงานวิจัยของสัตวแพทย์ไม่ได้มีการสำรวจความชุกของโรคความดันสูงไว้อย่างแน่ชัดครับ แต่เคสเหล่านี้พบบ่อยโดยเฉพาะหมาและแมวที่แก่แล้วครับ ซึ่งจะเจอได้อาทิตย์ละหลายตัว และ บางครั้งก็เป็นโรคความดันสูง โดยมีสาเหตุอื่นๆ ร่วมด้วย

 

ถาม: วิธีการวัดความดันในน้องหมาและน้องแมวต้องทำอย่างไรบ้างคะ

ตอบ: สัตวแพทย์ใช้เครื่องวัดได้เช่นเดียวกันครับ แต่การวัดจะสามารถวัดได้หลายตำแหน่งโดยสามารถวัดที่ขาหน้า, ขาหลัง หรือ โคนหางก็ได้ครับ แต่ที่สำคัญที่สุดคือจะต้องให้หมาและแมวอยู่นิ่งไม่ตื่นเต้นตกใจกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งคุณหมอจะทำการวัดหลายครั้ง เพื่อหาค่าเฉลี่ยครับ

 

ถาม: เราสามารถใช้เครื่องวัดความดันของคนมาวัดความดันหมาและแมวได้ไหม

ตอบ: ถ้าจะวัดก็วัดได้ครับ แต่ค่าที่สามารถวัดได้นั้นจะสามารถเชื่อถือได้หรือไม่ก็ไม่สามารถบอกได้ครับ ซึ่งถ้าเป็นเครื่องวัดความดันเลือดในสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะเครื่องที่ผลิตจากประเทศอเมริกาหรือยุโรปจะมีงานวิจัยรองรับครับ

 

ความดันสูงในสัตว์ มีนิยามหรือคำจำกัดความว่า ความดันของเลือดสูงสุดขณะหัวใจห้องล่างบีบตัว (systolic blood pressure, SBP) สูงอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน หรือในคนเรียกง่ายๆว่า “ความดันเลือดตัวบน” สูง ค่าความดันเลือดตัวบนปกติ (normotensive SBP) ไม่ควรเกิน 140 มม.ปรอท แต่ถ้าค่าความดันเลือดตัวบนอยู่ในช่วง 140-159 มม.ปรอท ถือว่าความดันเลือดอยู่ในระยะเริ่มสูง (prehypertensive SBP) ถ้าค่าความดันเลือดตัวบนอยู่ในช่วง 160-179 มม. ถือว่าความดันเลือดอยู่ในสูง (hypertensive SBP) ถ้าค่าความดันเลือดตัวบนสูงกว่า 180 มม. ปรอท ถือว่าความดันเลือดอยู่ในสูงรุนแรง (severely hypertensive SBP)

 

โรคความดันสูงแบ่งออกเป็นทั้งหมด 3 ชนิดด้วยกันคือ

  1. โรคความดันสูง (Idiopathic hypertension) เรามาดูกันครับว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร “idiopathic” เป็นคำสนธิจาก 2 คำคือ idiot+pathology ซึ่งแปลว่า “idiot “ แปลตรงตัวว่าโง่เขลา โง่เง่า คำว่า “pathology” แปลตรงตัวว่า วิชาว่าด้วยการกระบวนการเกิดโรคหรือเรียกว่า “พยาธิวิทยา” ในภาษาไทย รวมกันแล้วก็คือ ไม่รู้พยาธิสภาพของโรค ไม่มีโรคอื่นนำมาซึ่งความดันสูง สำหรับตัวหมอเองไม่ได้ป่วยด้วยโรคอื่น แต่มีโรคความดันสูงซึ่งได้รับการถ่ายทอดทาง “พันธุกรรม” มาจากทางคุณพ่อและคุณแม่ หรือ นอกจากชื่อข้างต้นสามารถเรียกอีกชื่อได้ว่า “primary hypertension” หรือ “essential hypertension” ในสัตว์ก็มีโรคความดันสูงโดยไม่ทราบสาเหตุเช่นกัน แต่ในการที่จะวินิจฉัยโรคความดันสูง โดยไม่มีสาเหตุรองรับนั้นจะต้องตัดสาเหตุความดันสูงจากโรคอื่นๆออกให้หมดจึงจะวินิจฉัยโรคนี้ได้ จากงานวิจัยพบว่าโรคความดันสูงโดยไม่มีสาเหตุสามารถพบได้มากถึง 20% ในแมว และสูงถึง 10% ในหมา สุนัขบางพันธุ์ เช่น Shetland Sheepdogs มีโรคความดันสูงแบบไม่ทราบสาเหตุได้มากถึง 13%
  2. โรคความดันสูงจากสถานการณ์และสิ่งแวดล้อม (Situational hypertension) ตรงนี้สามารถอธิบายได้ง่ายเลยครับ ในกรณีนี้คือการที่หมาแมวเข้ามาที่คลินิกหรือโรงพยาบาลและทำการวัดความดันแล้วปรากฏว่า ความดันสูงเพราะเขาจะตื่นเต้น ตกใจ ในคนก็จะเป็นการอธิบายถึง ผู้ป่วยที่กลัวแพทย์และพยาบาลใส่ชุดขาวหรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “White coat hypertension“ ดังนั้น เมื่อหมาหรือแมวมาถึงโรงพยาบาลสัตว์ คุณหมอก็จะไม่ทำการวัดความดันในทันที โดยส่วนใหญ่ก็จะให้รอก่อนประมาณ 10 ถึง 15 นาทีแล้วถึงจะทำการวัดความดันเพื่อลดปัญหาความดันสูงจากสิ่งแวดล้อม
  3. โรคความดันสูงจากโรคอื่นนำมา (Secondary hypertension) หรือ มีการได้รับยาหรือสารพิษใดๆ ก็แล้วแต่ที่ทำให้ความดันสูง ส่วนใหญ่ที่เจอในทางคลินิกก็มักจะเป็นโรคความดันสูงจากการมีสาเหตุโน้มนำจากโรคอื่น เช่น
  • โรคไตวายเรื้อรังในสุนัข สามารถพบความดันสูงควบคู่ไปได้ตั้งแต่ 9-93%
  • โรคไตวายเฉียบพลันในสุนัขสามารถพบความดันสูงได้มากถึง 15-87%
  • โรค Cushing (Hyperadtenocorticism – โรคที่เกิดจากร่างกายมีระดับฮอร์โมนคอร์ติซอลสูงมากเกินไป) สามารถพบความดันเลือดสูงได้ 20-80%
  • โรคเบาหวานในสุนัขก็สามารถตรวจพบความดันสูงได้ถึง 46-67%
  • เนื้องอกของต่อมหมวกไตที่ชื่อว่า Pheochromocytoma (อ่านว่า ฟีโอโครโมไซโตมา) พบความดันเลือดสูงได้ตั้งแต่ 43-86%
  • โรคไตวายเรื้อรังในแมวสามารถพบความดันสูงได้มากถึง 19-65%
  • โรคไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism) ในแมวสามารถพบความดันสูงได้มากถึง 10-87%
  • การกินยากลุ่มสเตอรอยด์เป็นเวลานานก็สามารถทำให้ความดันสูงได้
  • การกินอาหารที่มีความเค็มเป็นระยะเวลานานก็สามารถทำให้ความดันสูงได้เช่นกัน

 

ดังนั้นเราจะเห็นได้ว่าโรคที่พบบ่อยในสัตว์เลี้ยงของเรามีแนวโน้มทำให้เกิดโรคความดันสูงครับ

 

(ไปดูโรคแทรกซ้อนและแนวทางการรักษากันต่อเลยค่ะ)