เริ่มตั้งแต่ลายผ้า

ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์ บ้านและสวน

การเพ้นต์ลายผ้า เริ่มจากร่างแบบ ก่อนจะลงสีตามต้องการ

เริ่มตั้งแต่ลายผ้า

จากแยกร่องฟองเข้าสู่ถนนสายทุ่งโฮ้ง-ป่าแดง จังหวัดแพร่ ชั่วระยะเวลาไม่นานนักเราก็มาถึงโรงงานแห่งนี้ เมื่อผ่านซุ้มประตูใหญ่เข้ามาก็พบสวนอันร่มรื่นเต็มไปด้วยต้นไม้ใหญ่น้อยนานาชนิด ผ้าหลายผืนตากเรียงรายอย่างเป็นระเบียบบนลานกว้าง ท่าทางขยับไปมาอย่างคล่องแคล่วของช่างที่กำลังละเลงสีบนผืนผ้าซึ่งขึงตึงอยู่กลางลาน บ่งบอกถึงประสบการณ์และความชำนาญได้เป็นอย่างดี

ภายใต้ชื่อ “บายศรี” ที่นี่เป็นโรงงานขนาดย่อมผลิตสินค้าทำมือในรูปแบบล้านนาร่วมสมัย โดยเน้นเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย รวมทั้งของใช้ตกแต่งบ้านต่างๆที่เกี่ยวกับผ้า ซึ่งมีการออกแบบลวดลายและตัดเย็บออกมาเป็นสินค้าครบวงจร คอลัมน์ “ดูเขาทำ ฟังเขาพูด” ฉบับนี้ จะพาไปชมการทำลวดลายผ้าที่ใช้เทคนิคน่าสนใจต่างๆ รวมทั้งไปดูฝีมือการด้นของช่างท้องถิ่น รับรองว่าเห็นแล้วต้องอยากลองทำลายผ้าของตัวเองสักลายอย่างแน่นอน

เริ่มลาย
ผ้าหลายผืนกำลังถูกทยอยนำมาจัดแยกส่งต่อไปทำลวดลายรูปแบบต่างๆ ช่างหลายคนต่างหามุมนั่งทำงานกันเอง บ้างก็นั่งในโรงงานพลางเปิดเพลงคลอ บ้างก็ออกไปเลือกนั่งข้างทุ่งนาด้านหลังชมธรรมชาติไปด้วย บรรยากาศการทำงานดีๆแบบนี้ทำให้ที่นี่ได้รับรางวัลโรงงานสีเขียว จากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงานมาแล้ว

ระยะเวลากว่า 20 ปีที่โรงงานแห่งนี้ค่อยๆเติบโต จากทุ่งนากว้างกลายเป็นพื้นที่ร่มรื่นเต็มไปด้วยต้นไม้นานาชนิด คุณช้าง - ศักดิ์จิระ เวียงเก่า เจ้าของและผู้ก่อตั้ง เล่าว่า ตัวเขาเรียนด้านศิลปะ โดยจบจากวิทยาลัยช่างศิลปและมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ บางแสน (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยบูรพา) ทุกวันนี้นอกจากจะผลิตสินค้าภายใต้แบรนด์บายศรีแล้ว คุณช้างยังเป็นอาจารย์พิเศษสอนเกี่ยวกับการออกแบบสิ่งทอที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

“หลังจากเรียนจบมาได้ระยะหนึ่ง ผมมีโอกาสทำงานออกแบบลายผ้าที่ชินวัตรไหมไทย จึงได้เรียนรู้เทคนิคการทำลายผ้าต่างๆ ตั้งแต่พิมพ์ ย้อม และเพ้นต์ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการผลิตลายผ้า จากจุดนั้นเองทำให้รู้ว่าตัวเราชอบงานเกี่ยวกับผ้าและการออกแบบ จึงเริ่มออกแบบและผลิตเองร่วมกับเพื่อน แรกเริ่มเลยผมตั้งต้นจากงานบาติกซึ่งเป็นที่นิยมมากในสมัยนั้น จากนั้นก็พัฒนางานมาเรื่อย ๆโดยเน้นงานแฮนด์เมดทั้งหมด”

ละเลงลาย
การผลิตลายผ้าของที่นี่จะใช้เทคนิคง่ายๆ โดยใช้สีรีแอ๊คทีฟหรือสีทำผ้าบาติกเป็นตัวทำลายผ้า เทคนิคหลักๆที่ใช้ ได้แก่
1. เพ้นต์สด คือ การร่างแบบบนผ้า จากนั้นจึงเขียนลายและลงสีตามแบบ
2. เพ้นต์แล้วกัดสีออก คือการเพ้นต์สีบนผ้าก่อน จากนั้นใช้ไฮเตอร์ใส่กรวยเทใส่ผ้าให้กัดสีออก ผ้าส่วนนั้นจะกลายเป็นสีขาว อีกเทคนิคคือ Discharge ซึ่งใช้หลักการเดียวกันแต่จะกัดสีออกเป็นสีต่างๆได้ เช่น สีเหลือง หรือแดง
3. การใช้ก้อนหินสร้างลาย คือ การเพ้นต์สีบนโต๊ะ จากนั้นวางก้อนหินให้คละกระจาย แล้ววางผ้าทับลงไปใช้มือขยำผ้าให้ทั่ว ส่วนที่ไม่ติดสีก็จะเกิดรอยด่างแบบไม่ตั้งใจตามต้องการ เราเรียกเทคนิคแบบนี้ว่า Accidental Effect
4. มัดย้อม ใช้ผ้าพันท่อจากนั้นเอาเชือกพันแล้วรูดลงมาให้เกิดรอยยับ ก่อนนำไปย้อม ก็จะเกิดสีไม่เท่ากันบนผืนผ้า ซึ่งเทคนิคการมัดย้อมนี้มีทั้งแบบใช้ท่อ ใช้เชือกมัด และพับให้เป็นรอยก็ได้

Tip ผ้าที่นำมาใช้ต้องเป็นผ้าใยธรรมชาติเท่านั้น เช่น ผ้าฝ้าย ผ้าไหม ผ้าลินิน ผ้าป่าน หรือผ้าใยธรรมชาติสมัยใหม่ เช่น ผ้าเรยอน (Rayon) ผ้าวิสโคด (Viscode) รวมทั้งผ้าที่ผลิตจากไม้สน ไผ่ หรือข้าวโพด ซึ่งควรเลือกให้เหมาะกับการใช้งาน เช่น ผ้าเยื่อไผ่นิยมนำไปใช้ทำเสื้อผ้า กระเป๋า โคมไฟ และปลอกหมอน เพราะมีผิวสัมผัสสวย แปลกตา ผ้าคอตต้อนเหมาะสำหรับทำงานเพ้นต์ตกแต่งต่าง ๆ และเครื่องนอน เป็นต้น

ด้นลาย
หากพูดถึงงานควิลต์ (Quilt) หรือการด้นให้เกิดลายผ้าด้วยมือแล้ว หลายคนอาจไม่ทราบว่าแหล่งที่มีชื่อเสียงที่สุดในประเทศไทยอยู่ที่บ้านป่าแดง จังหวัดแพร่ นี่เอง (เลยจากโรงงานคุณช้างไปไม่ไกล) จุดเริ่มต้นของที่นี่เริ่มเมื่อประมาณ 30-40 ปีก่อนโดยมิชชานารีเผยแผ่ศาสนาและนำเอางานฝีมือเหล่านี้เข้ามาสอนชาวบ้าน ปัจจุบันแทบทุกหลังคาเรือนในบ้านป่าแดงจึงมีความชำนาญงานฝีมือด้านนี้มาก และมีการผลิตสินค้าขายกันจริงจังทั้งในประเทศและส่งออกต่างประเทศ คุณช้างมองว่ารูปแบบงานยังเป็นงานแบบต่างประเทศที่ใช้ผ้าและลวดลายตามที่มิชชันนารีมาสอน จึงคิดว่าน่าจะนำมาผสมผสานกันให้เกิดงานใหม่ๆ สินค้าชุดล่าสุดของบายศรีจึงมีการนำเอางานด้นมือเข้ามาใช้ ไม่ว่าจะเป็นผ้าห่ม ปลอกหมอน จึงได้ผืนผ้าที่มีผิวสัมผัสแปลกตาและสวยงามมากขึ้น

ผลิตภัณฑ์ของที่นี่หลายชิ้นคุณช้างจะเรียกด้วยภาษาพื้นเมืองแบบชาวแพร่ ซึ่งเราคิดว่ามีความน่ารักของภาษาอยู่ในตัว จึงอยากนำมาฝากกันค่ะ

ผ้าแหลบ คือ ผ้าขนาดประมาณ 32X72 นิ้ว บุใยสังเคราะห์ด้านในบาง ๆ ชาวเหนือนิยมนำมาปูพื้นสำหรับนั่งหรือนอนเล่นบนบ้าน (ใช้งานคล้ายเสื่อ) หรือปูให้เด็กหัดคลานโดยไม่เจ็บเข่า สามารถดัดแปลงใช้เป็นผ้าพาดเตียงได้สบาย ผ้าแม้ม คือ ผ้าห่ม (คนเชียงใหม่นิยมเรียก “ผ้าต้วบ” หรือ “ผ้าป๋วย”) ผ้าหลบ คือ ผ้าปูที่นอน

เรื่อง: “วรัปศร”
ภาพ: ปิยะวุฒิ ศรีสกุล
ขอขอบคุณ บริษัทบายศรี ครีเอชั่น จำกัด 124/5 หมู่ 1 ถนนทุ่งโฮ้ง-ป่าแดง ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองฯ จังหวัดแพร่
โทรศัพท์ 0-5450-6720 - 22 Tel/Fax 0 2953 9007
E-mail : baisrishop@hotmail.com

| More