บ้านและสวน แมกกาซีน
ไขปัญหาบ้านมือสอง
โปรแกรมคำนวณค่าไฟฟ้า

ย้อนเวลาพาชมสวนในรอบ 30 ปี ที่งานบ้านและสวนแฟร์ 2005

21 เม.ย. 2553 | 3275 views

บริเวณโซนเอ๊าต์ดอร์ของงานบ้านและสวนแฟร์ที่ผ่านมาได้รับความสนใจจากผู้เข้าชมงานอย่างไม่ขาดสาย แม้แดดจะแรงหรือฝนจะตกก็ยังเดินเที่ยวงานกันอย่างสนุกสนาน ในปีนี้ส่วนเอ๊าต์ดอร์โซนนอกจากจะเต็มไปด้วยร้านขายของตกแต่งสวน อุปกรณ์ต่าง ๆ ต้นไม้ราคาประหยัด รวมทั้งสวนประกวดคอนเซ็ปต์ INSIDE OUT แล้ว ภายในกรีนเฮาส์ยังได้จัดสวนที่แสดงถึงเอกลักษณ์ของรูปแบบสวนช่วงต่าง ๆในรอบ 30 ปี (พ.ศ. 2519- ปัจจุบัน)ประกอบกับกิจกรรมเสวนาเรื่องวงการไม้ประดับ และสวนจากอดีตถึงปัจจุบัน ที่พาเราย้อนกลับไปหาวันวานและบรรยากาศเก่าๆ โดยคณาจารย์ นักจัดสวน และนักสะสมต้นไม้มือฉมังของวงการ ทำให้เห็นถึงวิวัฒนาการของสวน และความนิยมที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละยุคสมัย

กิจกรรมเสวนาหัวข้อ "จากอดีต-ปัจจุบันวงการไม้ประดับไทย" โดยอาจารย์ภากร ศุภชลาศัย และอาจารย์สุรัตน์ วัณโณ ทั้งสองท่านเล่าให้ฟังว่าเดิมทีสมาคมไม้ประดับตั้งอยู่ที่วังสวนผักกาดโดยมี ม.ร.ว. พันธุ์ทิพย์ บริพัตร เป็นผู้อุปถัมภ์ และจัดงานกันที่วังสวนผักกาดเป็นประจำทุกปี ซึ่งบรรยากาศงานในตอนนั้นเหมือนกับงานฤดูหนาวที่สวนลุมพินี ช่วงนั้นตลาดต้นไม้มีอยู่ที่สนามหลวง โดยชาวสวนจะนำต้นไม้ที่ปลูกแถวบางบำหรุมาขึ้นท่าที่คลองหลอด ต่อมาย้ายตลาดมาอยู่ที่สวนจตุจักรจนถึงทุกวันนี้ ในช่วงนั้นตลาดต้นไม้อีกแห่งที่มีชื่อไม่แพ้กันคือ ตลาดเทเวศร์ และตลาดอ.ต.ก. นอกจากนี้นักสะสมต้นไม้ หรือคนเล่นต้นไม้ในช่วงนั้นหากใครเดินทางไปต่างประเทศก็จะนำต้นไม้แปลกใหม่เข้ามาปลูก ซื้อขาย แลกเปลี่ยนกัน ความนิยมต้นไม้ที่เกิดขึ้นในแวดวงไม้ประดับนั้นเป็นผลสืบเนื่องมาจากการพัฒนาปรับปรุงสายพันธุ์ และการนำต้นไม้แปลกใหม่เข้ามา ดังจะเห็นว่าในยุคหนึ่งนิยมเล่น โกสน ถึงขนาดว่านำชื่อโกสนชนิดต่างๆมารวมกันเป็นตับ ทั้งตับรามเกียรติ์ ตับขุนช้างขุนแผน ตับจังหวัด ต่อมาเป็นบอนสีและโป๊ยเซียนยุคนั้นรุ่งเรืองมาก ทั้งการประกวด และพัฒนาพันธุ์ใหม่ ๆ ขึ้นมา ตามมาด้วยชวนชม อโกลนีมา จนปัจจุบันเริ่มหันมานิยมลั่นทม ทำให้เกิดการผลิตลั่นทมสีสันแปลกใหม่ออกสู่ท้องตลาด วงการนักเล่นต้นไม้จึงกลับมาคึกคักอีกครั้ง

ส่วนวงการจัดสวนในบ้านเรามีการพัฒนาเป็นอย่างมาก ซึ่งในครั้งนี้ได้รับเกียรติจากนักจัดสวน 3 รุ่น คือ อาจารย์ภากร ศุภชลาศัย อาจารย์ยุพดี เลื่อนฉวี และอาจารย์ธนาศรี สัมพันธารักษ์ ร่วมพูดคุยในหัวข้อเสวนา เรื่อง "จากอดีต-ปัจจุบันวงการจัดสวนไทย" ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้เข้าชมงานบ้านและสวนแฟร์ที่เดินผ่านไปมาเป็นอย่างดี อาจารย์ภากรเล่าถึงรูปแบบสวนในยุคก่อนเริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ซึ่งนิยมทำสวนผลไม้เพื่อให้ประชาชนมีรายได้ และมีพืชผลไว้รับประทาน ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 2-3 มีการติดต่อค้าขายกับประเทศจีน รูปแบบสวนจึงเปลี่ยนแปลงไป เริ่มนำเอาไม้ดัด ตุ๊กตาหินรูปสัตว์ต่าง ๆ เข้ามาใช้ตกแต่งสวน หลังจากนั้นในสมัยรัชกาลที่ 4-5 อิทธิพลจากชาติตะวันตกเริ่มแผ่ขยายเข้ามายังภูมิภาคนี้ ดังจะเห็นได้จากตึกรามบ้านช่องเริ่มมีกลิ่นอายศิลปะแบบยุโรป รูปแบบสวนจึงค่อนข้างได้รับอิทธิพลมากพอสมควร ทั้งสวนธรรมชาติแบบประเทศอังกฤษ และสวนประดิษฐ์แบบประเทศฝรั่งเศส กระทั่งยุคต่อมาการจัดสวนถือเป็นสิ่งฟุ่มเฟือย บ้านที่จัดสวนคือบ้านของผู้มีอันจะกิน ต้นไม้ที่นิยมนำมาจัดสวนได้แก่ อากาเว่ หมากนวล ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาวงการจัดสวนก็ได้ขยายวงกว้างไปเรื่อย ๆ ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมานั้นถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของการจัดสวน เนื่องจากเริ่มมีธุรกิจต่อเนื่องจากการจัดสวนตามมาไม่ว่าจะเป็นของตกแต่งสวน ร้านต้นไม้ งานในครั้งนี้จึงได้จำลองสวนที่โดดเด่นในช่วงต่าง ๆ มาจัดแสดงในกรีนเฮาส์

ในช่วง 10 ปีแรก (พ.ศ. 2519-2528) การจัดสวนได้รับอิทธิพลจากต่างประเทศ ได้แก่ สวนจีน สวนญี่ปุ่น รูปแบบสวนในช่วงนี้จึงมีลักษณะเรียบง่ายใช้ต้นไม้เพียงไม่กี่ชนิด เช่น สนฉัตร มีหินเพียงไม่กี่ก้อน วางทางเดินง่าย ๆ บนสนามหญ้ากว้าง อาจมีบ่อน้ำเล็ก ๆ ประดับรูปปั้นสัตว์เน้นความเรียบง่าย นับว่าเป็นต้นกำเนิดในการพัฒนาสวนยุคต่อมา ในส่วนของกรีนเฮาส์ได้จัดแสดงสวนในช่วงยี่สิบปีหลัง เนื่องจากมีความชัดเจนในด้านรูปแบบของสวน

สวนในช่วง 10 ปีที่สอง (พ.ศ. 2529 - 2538 ) นิยมจัดสวนญี่ปุ่นแบบประยุกต์ซึ่งมีความร่มรื่นมากขึ้น โดยเริ่มนำตะเกียงหิน กระบอกไม้ไผ่ ทางเดินกรวด เข้ามาใช้ ส่วนต้นไม้มีการใช้ไม้พุ่มตัดแต่งรูปทรงร่วมกับพรรณไม้ชนิดต่าง ๆ ที่มีฟอร์มต้น และเส้นสายสวยงาม เช่น ไผ่ สน แสดงให้เห็นกลิ่นอายสวนแบบตะวันออก ในยุคเดียวกันนั้นเองสวนเริ่มเปลี่ยนแปลงมาเป็นสวนที่มีสนามหญ้ากว้าง ทำศาลา น้ำตกเลียนแบบธรรมชาติ รวมถึงรูปแบบของสวนป่าซึ่งเริ่มเข้ามามีบทบาทในการจัดสวนยุคนี้ ลักษณะสำคัญของสวนป่าคือปล่อยให้ต้นไม้เจริญเติบโตตามธรรมชาติ ของตกแต่งสวน ได้แก่ หิน กรวด จำลองให้คล้ายคลึงกับธรรมชาติ ส่วนต้นไม้เริ่มมีการนำไม้ป่า และไม้จากต่างประเทศเข้ามาใช้ เป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนาต่อจนกลายเป็นสวนบาหลีซึ่งได้รับความนิยมอย่างมาก จึงเห็นได้ว่าสวนช่วงนี้มีการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างมากและเกิดสวนหลายรูปแบบ

ช่วง 10 ปีสุดท้าย (พ.ศ. 2539 - ปัจจุบัน) มีการนำของตกแต่งสวน และรูปแบบสวนหลายสไตล์เข้ามาผสมผสานกัน เน้นการใช้ฮาร์ดสเคปเพื่อเพิ่มพื้นที่ใช้งานเป็นสวนร่วมสมัยและสวนโมเดิร์น พรรณไม้ที่ใช้เน้นรูปทรงสวยงาม

จากรูปแบบสวนที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละยุคสมัยแสดงให้เห็นถึงค่านิยม วิถีการดำเนินชีวิตที่ไม่หยุดนิ่ง ทำให้แวดวงการจัดสวนและไม้ประดับได้พัฒนา และเกิดสวนสวย ๆ ตามมาอย่างต่อเนื่อง ใครที่เป็นคนรักบ้านชอบการตกแต่งสวนก็คงได้ไอเดียในการจัดสวนติดไม้ติดมือกลับไปทุกคน

เรื่อง : "วรัปศร"
ภาพ : ชัยพฤกษ์, อภิรักษ์

ความรู้เกี่ยวกับพรรณไม้
ศัพท์ช่าง
ปรึกษาหารือ