บ้านเล็ก…อยู่ (เท่) ได้

 

จากข้อจำกัดของขนาดพื้นที่ รวมถึงราคาวัสดุและค่าก่อสร้างที่ถีบตัวสูงขึ้นทุกวัน ทำให้บ้านขนาดเล็กได้รับความนิยมมากขึ้น คำถามที่สถาปนิกอย่างผมมักได้ยินเป็นประจำก็คือ  “จะออกแบบบ้านขนาดเล็กอย่างไรให้น่าอยู่ ใช้งานได้จริง และดูสวยเท่” ผมจึงนำไอเดียง่ายๆจากบ้านตัวอย่าง 4 หลัง 4 สไตล์ที่จะช่วยให้บ้าน (เล็ก) ของคุณดูกว้างขึ้นมาแนะนำกันครับ 

1. “Ufogel” บ้าน (นก) ชมวิว 

“Ufogel” เป็นบ้านพักตากอากาศในประเทศออสเตรีย ก่อสร้างจากไม้สนพื้นถิ่น หน้าตาของบ้านดูคล้ายนกปนยานอวกาศ มีขนาดกว้างและยาวด้านละ 6.30 เมตร ตัวบ้านสูงประมาณ 5.50 เมตร (ไม่รวมส่วนขาเหล็ก) แต่ภายในมีพื้นที่ใช้สอยถึง 45 ตารางเมตร มีการจัดวางฟังก์ชันที่ดี ทำให้อยู่อาศัยได้ 4 คนแบบสบายๆ โดยสถาปนิกออกแบบพื้นที่ใช้สอยให้กระชับแต่ใช้งานได้จริงด้วยเทคนิคง่ายๆ

  • พื้นที่อเนกประสงค์ (Multi – purpose) : บริเวณชั้นล่างของบ้านใช้ทำกิจกรรมได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นรับแขก นั่งเล่น หรือรับประทานอาหาร ไม่ต้องกั้นห้องให้เปลืองพื้นที่
  • เพิ่มชั้นลอย ได้พื้นที่ : ใช้ที่ว่างด้านข้างและด้านบนให้เกิดประโยชน์ด้วยการออกแบบเป็นชั้นลอย โดยกำหนดให้ระดับสูง-ต่ำของพื้นที่เป็นตัวบ่งบอกการใช้งานที่แตกต่างแทนการกั้นผนังห้อง
  • หน้าต่างบานใหญ่ : ช่วยให้บ้านขนาดเล็กดูกว้างขึ้น น่าสบาย ไม่อึดอัด ในวันที่อากาศร้อนอบอ้าว ก็เปิดหน้าต่างออกช่วยระบายอากาศภายในบ้านได้อีกด้วย
  • ผ่อนคลายด้วยเส้นโค้ง: ฝ้าเพดานออกแบบให้ใช้เส้นโค้งมน ทำให้พื้นที่ใต้หลังคาดูไม่อึดอัด
2. The Hut on Sleds กระท่อมโลดแล่น รักษ์สิ่งแวดล้อม
              “The Hut on Sleds” บ้านกล่องสไตล์โมเดิร์นสุดล้ำที่ไม่ได้มีดีแค่ขนาดพื้นที่ใช้สอยที่กะทัดรัด แต่ยังเคลื่อนที่ได้ เพราะสร้างบนโครงสร้างคานไม้ขนาดใหญ่ ลักษณะคล้ายบ้านลากเลื่อน แถมยังมีระบบกักเก็บน้ำฝนไว้ใช้ในบ้าน ออกแบบโดย Crosson Clarke Carnachen Architects กลุ่มสถาปนิกชาวนิวซีแลนด์ เพื่อแก้ปัญหาบ้านที่มักได้รับความเสียหายจากการกัดเซาะอย่างรุนแรงตามชายฝั่งทะเล
               บ้านนี้มีความกว้างเพียง 3.30 เมตร แต่มีความยาวซึ่งรวมอาคารส่วนห้องนอนเด็กและห้องน้ำด้านหลังทั้งหมดรวม 7 เมตร อาจเพราะต้องเคลื่อนที่ได้ สถาปนิกจึงเพิ่มลูกเล่นให้บ้านมีรูปทรงแคบและยาว เพื่อให้ดูไม่อึดอัดจนเกินไป
  • เพดานสูง โปร่งสบาย : ห้องที่มีพื้นที่แคบควรมีระดับเพดานสูง จะช่วยให้ห้องดูโปร่งขึ้น
  • ผนังก็ดี ประตูก็ได้ : ออกแบบให้ผนังหน้าบ้านเป็นโครงเหล็กกรุกระจกที่เปิดออกได้อย่างเต็มที่  ขยายพื้นที่บ้านที่เคยแคบให้มีมิติ กลายเป็นพื้นที่พักผ่อนกึ่งเอ๊าต์ดอร์
  • ประตูพับ Fold up Door : ประตูซึ่งพับเก็บขึ้นด้านบนกลายเป็นแผงกันแดดที่เราสามารถ หมุนพวงมาลัยปรับมุมองศาให้รับกับทิศทางแดดที่เปลี่ยนไปในช่วงเวลาต่างๆกันได้
  • วัสดุภายในใช้สีอ่อน : วัสดุกรุหรือสีทาภายในบ้านเลือกใช้โทนสีอ่อน เช่น ขาว ครีม หรือเทาอ่อน ช่วยให้บ้านดูสบายตาและไม่อึดอัด
  • เตียงซ้อนชั้น : ในห้องนอนเล็ก ลองเลือกใช้เตียงแบบสองชั้นหรือสามชั้น ก็ช่วยประหยัดพื้นที่ได้มาก
  • บันไดลิง : เพราะบ้านค่อนข้างแคบ จึงใช้บันไดลิงเพื่อขึ้นสู่ชั้นลอย เป็นการประหยัดพื้นที่ ซึ่งการใช้งานอาจยากสักนิด ไม่เหมาะกับบ้านที่มีเด็กและผู้สูงอายุ
3. บ้านเซน เป็นสุข

บ้านสองชั้นในจังหวัดเชียงใหม่หลังนี้ออกแบบโดย คุณสาริน นิลสนธิ สถาปนิกจาก Deekwa Design Studio บ้านเล็กๆที่เจ้าของใส่เสื้อผ้าสบายๆเดินอยู่ในบ้านได้โดยไม่ต้องกลัวผู้อื่นมองเห็น เป็นโลกส่วนตัวที่ใช้ชีวิตได้อย่างอิสระ มีพื้นที่ใช้สอยประมาณ 100 ตารางเมตร โดยรอบบ้านตั้งใจออกแบบเป็นรั้วทึบปิดบังมุมมองจากภายนอกเกือบทั้งหมด เปิดช่องเฉพาะประตูทางเข้าหลักกว้างประมาณ 3 เมตร และมีรั้วโปร่งบริเวณด้านหลังเพียงฝั่งเดียวเท่านั้น

                ภายในบ้านแบ่งเป็น 3 ส่วน แต่ละส่วนมีความกว้างประมาณ 3 เมตร ส่วนแรกคือโถงรับแขกที่มีเพดานสูงประมาณ 6 เมตร เห็นท้องพื้นหลังคาผิวปูนเปลือย ส่วนนี้มีบันไดขนาดเล็กขึ้นไปยังชั้นลอยซึ่งเป็นพื้นที่ทำงานและต่อเนื่องไปยังห้องนอนแขกด้านบน ส่วนที่สองเป็นห้องนอนใหญ่ ทั้งสองส่วนมองเห็นสวนกรวดสไตล์เซนภายนอกซึ่งปลูกต้นไม้เพียงไม่กี่ต้น ส่วนที่สามเป็นครัว ห้องน้ำ และส่วนเก็บของที่ต่อเนื่องมาจากส่วนจอดรถบริเวณหน้าบ้าน
  • ไม่กรุฝ้า โชว์หลังคาลาดเอียง : เพราะแผ่นพื้นหลังคาเป็นคอนกรีต สถาปนิกจึงไม่กรุฝ้า โชว์ความลาดเอียงของหลังคา พื้นที่ภายในจึงดูสูงโปร่งมากขึ้น
  • พื้นที่ใต้บันไดใช้เก็บของ : นำพื้นที่ใต้บันไดมาใช้เป็นตู้เสื้อผ้าหรือแบ่งมาทำตู้เก็บของได้
  • พื้นที่ใต้หลังคาอย่าให้เสีย : ใช้พื้นที่เหนือหน้าต่างให้คุ้มค่า เพิ่มบานเลื่อนปรับให้เป็นส่วนเก็บของได้
4. บ้านเหล็ก หัวใจไทย

บ้านที่เกิดจากความตั้งใจจะปรับปรุงอาคารเก็บของด้านหลังบ้านของพ่อแม่ให้เป็นพื้นที่พักผ่อนและห้องรับรองแขกหรือญาติ บ้านที่นำสิ่งที่มีอยู่ อาทิ วัสดุจากการรื้อถอนบ้านเดิม วัสดุก่อสร้างที่เหลือจากโครงการอื่นๆที่เคยทำ กลับมาใช้ (Reuse) ให้เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่

                บ้านโครงสร้างเหล็กสองชั้น ออกแบบโดย คุณฐิติวุฒิ ชัยสวัสดิ์อารี สถาปนิกและเจ้าของบ้าน มีพื้นที่ใช้สอยทั้งหมดประมาณ 100 ตารางเมตร ดูโล่งสบาย ไม่อึดอัด เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่ของบ้านมีผนังปิดทึบค่อนข้างน้อย ผนังอาคารส่วนใหญ่อยู่ทางทิศตะวันตกซึ่งช่วยป้องกันความร้อนเข้าสู่อาคารได้ ออกแบบลักษณะกึ่งโปร่ง ไม่อับทึบ และใช้วัสดุเหล็กซึ่งเป็นการก่อสร้างระบบแห้ง (Dry process) จึงก่อสร้างได้รวดเร็ว พื้นที่หน้างานไม่เลอะเทอะมากนัก เป็นบ้านที่ออกแบบให้คล้ายคลึงกับบ้านไทยในอดีต ร่วมด้วยการเลือกใช้วัสดุที่ไม่สะสมความร้อน ทำให้บ้านอยู่สบาย ใช้พลังงานน้อย
  • ใช้ผนังกั้นห้องแต่พอดี : เปลี่ยนจากการกั้นผนังห้องเพื่อแบ่งพื้นที่ใช้สอยในบ้านทั้งหมดออกจากกัน มาเป็นการใช้พื้นที่ร่วมกันที่ช่วยให้บ้านดูกว้างขึ้น ปรับการใช้งานพื้นที่ได้หลากหลาย
  • บันไดวน ประหยัดพื้นที่ : บันไดวนที่ใช้งานได้จริง แต่ประหยัดพื้นที่มากกว่าบันไดแบบธรรมดามาก
  • สีสัน สดใส : ใช้โทนสีสดใส เช่น ส้ม เหลือง ฟ้า กับผนังบางส่วน ก็ช่วยให้บ้านดูกว้างและสดชื่นขึ้น แต่ไม่ควรใช้สีสดทั่วทุกผนังของบ้าน เพราะจะทำให้ดูอึดอัดและไม่สบายตา
  • บล็อกลม กระจายลม : โดยวางสลับกันไปมาช่วยให้แสงและลมผ่านเข้ามาในบ้านได้อย่างทั่วถึง
               ผมเชื่อว่าขนาดของบ้านจะใหญ่หรือเล็กอาจไม่ใช่คำตอบที่บ่งบอกถึงความสุขในการอยู่อาศัย แต่การใส่ใจในรายละเอียดทั้งการออกแบบพื้นที่ใช้สอยที่ตอบสนองการใช้งานได้สูงสุด รวมถึงการดูแลเอาใส่ใจของสมาชิกทุกคนในบ้าน น่าจะเป็นประเด็นสำคัญที่ไม่ควรละเลย  บ้านของเราจะเป็นอย่างไรอยู่ที่เราสร้างขึ้น หากมีโอกาสลองส่งรูปบ้านสวยๆ เท่ๆของคุณมาอวดทีมงาน “บ้านและสวน” บ้าง บ้านของคุณอาจเป็นแรงบันดาลใจให้ใครอีกหลายคนก็เป็นได้ แล้วพวกเราจะรอชมนะครับ

เรื่องโดย : ศุภชาติ บุญแต่ง
ภาพโดย : www.ufogel.at, www.ccca.co.nz , คลังภาพบ้านและสวน

keyboard_arrow_up