บ้านกงสี จุดบรรจบของธรรมชาติและวัฒนธรรม

บ้านกงสี จุดบรรจบของธรรมชาติและวัฒนธรรม

 

ครั้งนี้ผมมีโอกาสดีได้เดินทางไปเยี่ยมชมบ้านสวยหลังหนึ่งที่จังหวัดตรัง บ้านหลังนี้นำภูมิปัญญาของสถาปัตยกรรมแบบจีนมาต่อยอดอย่างสร้างสรรค์ ผนวกกับการวางผังที่ให้อารมณ์เหมือนบ้านไทยได้อย่างลงตัว ซึ่งออกแบบโดย คุณพงศกร ตุ้มปรึกษา และคุณณัฐนันท์ โภคินพิทักษ์ จากบริษัทอาศรมสถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม สถาบันอาศรมศิลป์ บ้านหลังนี้มีชื่อว่า “บ้านกงสี” คุณเธียรไชยและคุณโนรี นิยม เจ้าของบ้านซึ่งเป็นคนไทยเชื้อสายจีน มีแนวคิดที่จะสืบสานองค์ความรู้เกี่ยวกับการอยู่อาศัยที่สอดคล้องกับธรรมชาติ รวมถึงวัฒนธรรมของคนจีนที่เน้นเรื่องครอบครัวที่อบอุ่นและเกื้อกูลกัน เพราะคุณเธียรไชยก็อยู่อาศัยร่วมกับพี่สาว

ผู้ออกแบบได้นำพื้นที่โล่งกลางกลุ่มเรือนของบ้านแบบจีนที่เรียกว่า “Court House” มาช่วยในเรื่องการหมุนเวียนอากาศ สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศร้อนชื้นของบ้านเรา การวางผังของบ้านยังคล้ายกับกลุ่มเรือนไทยตามบ้านคหบดีในอดีต ซึ่งจะวางกลุ่มเรือนล้อมรอบคอร์ตกลางบ้าน ทำให้ห้องต่างๆของบ้านวางแผ่ในแนวราบ ส่งผลให้ลมตามฤดูกาลพัดผ่านห้องต่างๆอย่างทั่วถึง อีกทั้งผู้อยู่อาศัยยังได้สัมผัสแสงธรรมชาติในทุกช่วงเวลา ทั้งแสงอาทิตย์ยามเช้าและแสงจันทร์ยามค่ำ

คอร์ตกลางบ้านจึงเป็นเสมือน “หัวใจของบ้าน” ที่ให้ความร่มรื่นและสดชื่นแก่พื้นที่ทุกส่วนภายในบ้าน  บริเวณนี้ยังมีลานหินและศาลาบรรพบุรุษสำหรับการนั่งจิบชาในยามเช้า พร้อมมีสระว่ายน้ำเพื่อเป็นที่รวมกิจกรรมของทุกคนในบ้าน นี่จึงเป็นองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมที่ช่วยส่งเสริมคุณค่าความเป็นครอบครัวใหญ่ที่อบอุ่น

บ้านกงสีมีการออกแบบสร้างลำดับของการเข้าถึงอย่างน่าสนใจ ให้ความรู้สึกเป็นส่วนตัวและปลอดภัยมากขึ้นตามลำดับของการเปลี่ยนผ่านพื้นที่ต่างๆ เริ่มจากการเดินผ่านซุ้มประตูไม้เข้าสู่ Welcome Court ซึ่งเปรียบเหมือนพื้นที่ต้อนรับ โดยจัดเป็นมุมสวนเล็กๆ เป็นการปรับเปลี่ยนอารมณ์ความรู้สึกของผู้มาเยือน จากนั้นก็จะมีซุ้มประตูพระจันทร์ที่ออกแบบให้มีรูปลักษณ์แบบสถาปัตยกรรมจีนประยุกต์นำเข้าสู่คอร์ตที่ถือเป็น “หัวใจของบ้าน” ก่อนจะแยกเข้าภายในแต่ละเรือน บริเวณคอร์ตนี้ปลูกต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา สร้างสภาพแวดล้อมที่ดูร่มรื่นและสวยงาม เนื่องจากบ้านนี้ตั้งอยู่ในย่านกลางเมืองของจังหวัดตรัง ไม่มีวิวสวยงามที่ดึงดูดมากนัก ทั้งยังช่วยป้องกันมลภาวะทางเสียงและควันรถจากถนนด้านหน้าได้ด้วย

บ้านหลังนี้เลือกใช้วัสดุธรรมชาติโดยเฉพาะไม้จริง ที่โดดเด่นอีกอย่างเห็นจะเป็นโครงสร้างหลังคาแบบจีนที่แสดงให้เห็นความประณีตในการเข้าไม้ การปูกระเบื้องหลังคาอย่างงดงามและดูอ่อนช้อย ถือเป็นการนำธรรมชาติและวัฒนธรรมมาหลอมรวมเป็นบ้านสวยที่อยู่สบายอีกหลังหนึ่งครับ

บรรยายภาพ 

1. มุมมองจากภายนอกบ้าน เห็นถึงความอ่อนช้อยของรูปทรงหลังคาสไตล์จีน

2. ทางเดินในสวนทอดยาวไปยังสระว่ายน้ำซึ่งโอบล้อมด้วยเรือนจีนประยุกต์อันงดงาม การออกแบบแบบสัดส่วนของหลังคาแบบจีนช่วยให้ตัวอาคารดูเบาลอย

3. – 4. เรือนสองชั้นซึ่งเป็นอาคารหลักของบ้าน ออกแบบประตูบานเปิดคู่ขนาดใหญ่ ช่วยในเรื่องการระบายอากาศ บ้านจึงเย็นสบายตลอดวัน เพราะไม่สะสมความร้อน และแทบไม่จำเป็นต้องเปิดเครื่องปรับอากาศเลย

5. สระว่ายน้ำวางขนานไปกับตัวบ้าน นอกจากใช้สำหรับการออกกำลังกายแล้ว ลมยังพัดเอาไอเย็นของน้ำเข้าสู่บ้าน สร้างสภาวะน่าสบายอีกด้วย

6. หลังคามุงกระเบื้องว่าวที่ออกแบบให้ยื่นยาวออกมาคลุมตัวบ้าน เพื่อป้องกันแสงแดดในยามบ่าย แต่ยังดูกลมกลืนกับเรือนหลังอื่น แม้จะใช้กระเบื้องมุงหลังคาคนละชนิดกันก็ตาม

7. รายละเอียดการเข้าไม้ของโครงหลังคาแบบจีน รวมถึงการติดตั้งหลังคาแบบเรียงซ้อนทับกันเป็นริ้วลายอ่อนช้อยสวยงาม

8.-9. คอร์ตกลางบ้านที่ปลูกต้นไม้ใหญ่ให้ความร่มรื่นแก่ทุกพื้นที่ในบ้าน พื้นปูสนามหญ้าเป็นรูปวงกลมล้อรับกับซุ้มประตูพระจันทร์

10. บนระเบียงชั้นสองจะมองเห็นพื้นที่ทั้งหมดของบ้าน ระเบียงนี้ยังให้ความรู้สึกเหมือนชานบ้านของไทยด้วย

11. ภายในบ้านออกแบบให้โปร่งโล่ง โดยวางผังให้ส่วนรับประทานอาหาร ห้องนั่งเล่น และห้องสมุดดู ต่อเนื่องถึงกันไปจนถึงระเบียงนอกบ้าน การตกแต่งก็ใช้คู่สีเรียบง่าย ทาผนังสีขาวร่วมกับพื้นและฝ้าไม้จริงสีน้ำตาลแดง

12. บ้านที่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศแบบร้อนชื้นควรเป็นบ้านที่มีการระบายอากาศที่ดี ใช้วัสดุที่ไม่อมความร้อน เกิดความต่อเนื่องระหว่างพื้นที่ใช้สอยภายในกับพื้นที่สีเขียวที่ให้ร่มเงา

13. ซุ้มประตูพระจันทร์ที่สถาปนิกใช้เป็นประตูหลักของบ้าน โดยปรับรูปลักษณ์ให้ดูร่วมสมัยขึ้น เปรียบเหมือนงานศิลปสถาปัตยกรรมที่ส่งผลต่อการรับรู้ถึงที่ว่างและการเข้าถึงของผู้ที่เดินผ่าน

14. – 16. คอร์ตกลางบ้าน พื้นที่สีเขียวที่เปรียบเสมือนจุดศูนย์กลางของบ้านกงสี

17. Mood

18. ห้องน้ำตกแต่งอย่างเรียบง่ายและร่วมสมัย เพิ่มพื้นที่อาบน้ำแบบเอ๊าต์ดอร์ ให้อารมณ์เหมือนบ้านไทยสมัยก่อน เพิ่มรายละเอียดการตกแต่งด้วยกระเบื้องลวดลายโบราณสีเรียบที่ดูรับกับตัวบ้าน

19. Mood

20. เรือนห้องพระที่แยกออกมาอีกหลัง คล้ายกับการออกแบบหอพระแยกออกจากบ้านคหบดีของไทยในสมัยก่อน

21. Mood

22. รายละเอียดของงานไม้โครงหลังคาที่ดูน่าสนใจ เกิดจากการบากเสาเพื่อรับคานไม้กลมและเป็นตัวรับรายละเอียดการประดับประดาของหลังคาอีกด้วย

23. ตีนเสาเป็นฐานก่ออิฐฉาบปูนรับตัวเสา เพื่อป้องกันความชื้นจากพื้น ซึ่งอาจสร้างความเสียหายให้เสาไม้พุพังได้ในระยะยาว


แปลน

1. ที่จอดรถ

2. ซุ้มประตูพระจันทร์

3. ห้องแม่บ้าน

4. ห้องน้ำ

5. เรือนของพี่สาว

6. คอร์ตกลางบ้าน

7. เรือนห้องพระ

8. ระเบียง

9. สระว่ายน้ำ

10. บ่อน้ำ

11. ศาลาบรรพบุรุษ

12. ห้องสมุด

13. ห้องนั่งเล่น

14. ห้องรับประทานอาหาร

15. ครัว

16. ห้องแต่งตัว

17. ห้องนอน

 

เรื่องโดย : ศุภชาติ บุญแต่ง

ภาพโดย : ศุภกร ศรีสกุล, บริษัทอาศรมสถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม สถาบันอาศรมศิลป์

keyboard_arrow_up